σιωπή...

 «Πρέπει να ξέρεις καλά τη σιωπή 
για να συντονίσεις τα συναισθήματα.  
Το μυστήριο είναι εκεί, είναι μέσα μας. 
Απλώς δεν πρέπει να το ξεχνάμε.»
Giuseppe Ungaretti

                                       Γιάννης Σταύρου, Στο κύμα
 

28 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940 - ΟΧΙ

ΖΗΤΩ Η 28η ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940!

Γιάννης Σταύρου, ΟΧΙ 

Νίκου Καββαδία, «Στο άλογό μου»

Το να γράψει κανείς σ' έναν άνθρωπο, είναι ίσως εύκολο στους πολλούς. Το να γράψει σ' ένα ζώο, είναι αφάνταστα δύσκολο. Για τούτο φοβάμαι. Δε θα τα καταφέρω.

Τα χέρια μου έχουνε σκληρύνει από τα λουριά σου, κι η ψυχή μου από άλλη αιτία. Όμως πρέπει. Αισθάνομαι την ανάγκη. Γι' αυτό θα σου γράψω.

Στην αρχή δεν με ήθελες. Καταλάβαινες σε μένα τον άπραγο με το αδύνατο χέρι. Είχες δίκιο. Ίσως για πρώτη φορά έβλεπα άλογο από τόσο κοντά. Τ' άλογα που είχα δει στη ζωή μου ήτανε στα τσίρκα, που τα δουλεύανε κοζάκοι, και στις κούρσες, που τα παίζαν οι άνθρωποι. Αυτό με είχε πειράξει. Δεν είστε προορισμένα για τόσο χαμηλές πράξεις. Ας είναι... Αυτό είναι μιαν άλλη ιστορία, καθώς λέει ο Κίπλινγκ, αυτός που τόσο σας είχε αγαπήσει και ιστορήσει.

Το ξέρω πόσο σε κούρασα. Στραβά φορτωμένο ακολούθησες υποταχτικά στις πορείες της νύχτας. Γρήγορα γίναμε φίλοι. Με συνήθισες. Έπαψα πια να σε χάνω μέσα στ' άλλα τα ζώα της Μονάδας μας. Έπαψα να μη σε γνωρίζω.

Αν αρχίσω τα «θυμάσαι» δε θα τελειώσω ποτέ. Λατρεύω τη συντομία! Θα σου θυμίσω μονάχα τρεις νύχτες μας. (Απορώ με τον εαυτό μου απόψε. Τόσο στοργικά δε μίλησα ποτέ σε κανένα).

Θυμάσαι τη νύχτα με τη βροχή; Ανελέητα κι οι δυο μουσκεμένοι, προχωρούσαμε μέσα στη νύχτα. Μόνοι. Σε οδηγούσα ή με οδηγούσες; Κάρφωνα τα νυσταγμένα μου μάτια στο νυχτερινό παραπέτασμα, όπως δεν τα κάρφωσα τότε που αναζητούσα φανάρια στη Βόρειο θάλασσα. Η όσφρησή σου μας έσωσε. Ένας στάβλος μάς έγινε άσυλο. Παραμερίσαμε το σανό κι ανάψαμε μεγάλη φωτιά. Λέω, ανάψαμε. Εσύ μου 'δινες θάρρος. Ξαπλωμένος σ' άκουα να μασάς. Κατόπι σου μίλησα. Ποτέ δε συμφώνησα με τους ανθρώπους όπως τότε με σένα. Κοιμηθήκαμε συζητώντας. Εγώ ξαπλωμένος στο χόρτο. Εσύ όρθιο. Πόσοι άνθρωποι δεν κοιμούνται όρθιοι περπατώντας δίχως να 'χουν τη δική σου νόηση; Ας είναι...

Η δεύτερη νύχτα: Τότε που μπήκαμε μ' άλλους πολλούς μες στη μάχη. Μπορούσε κοντά από 'κεί να κουβαλήσουμε τραυματίες. Ακούσαμε μαζί τον θόρυβο του πολέμου και τον συνηθίσαμε. Πήραμε το παλικάρι με το πληγωμένο πόδι και φύγαμε. Ποτέ μου δε σε είδα πιο προσεχτικό και τόσο αλαφροπάτητο. Είχες ξεχάσει κείνο το νευρικό σου συνήθειο να πηδάς σηκώνοντας το σαμάρι. Τα 'χες όλα νιώσει ίσως πριν από μένα.

Και τώρα, η νύχτα στο βουνό με τη λάσπη: βαρυφορτωμένοι, κατάκοποι προχωρούσαμε. Είν' αφάνταστη η λύπη κι η κακομοιριά που δοκιμάζεις σαν αισθάνεσαι να 'σαι και να βλέπεις ανθρώπους και ζώα και τα πάντα μες στη λάσπη.

Άλογα και μουλάρια πεσμένα μάς κόψανε το δρόμο. Εμείς προχωρούσαμε. Άξαφνα έπεσες. Πέσαμε θέλω να πω. Με τα δυο σου πόδια σπασμένα, με το κεφάλι χωμένο στις λάσπες. Θυμάσαι πόσο προσπάθησα. Δεν το κατόρθωσα. Πρέπει να νιώσεις καλά πως δε φταίω. Ποτέ δεν προσπάθησα τόσο. Έμεινα δίπλα σου ολόκληρη νύχτα. Πιο πέρα από μας ένας Ιταλός σκοτωμένος. Πάνω μας η Μεγάλη Άρκτος, το Βόρειο Στέμμα, ο Αστερισμός του Ωρίωνα ψιχάλιζαν φως.

Δεν είδα ποτέ πώς πεθαίνουν οι άνθρωποι. Γύρισα πάντα τα μάτια μου από το θάνατο. Μα φαντάζομαι...

Παύω. Φοβάμαι μήπως πω λόγο μεγάλο.

Φυλάω ακόμη το ξυστρί και τη βούρτσα σου. Κι όταν κάποτε κι αυτά θα τα παραδώσω, θα σε φυλάξω στη μνήμη μου.

Οι κάλοι των χεριών μου από τα λουριά σου μου είναι τόσο αγαπητοί, όσο εκείνοι που κάποτε απόχτησα στις θαλασσινές μου πορείες. Θα σου ξαναγράψω!...

Κούδεσι, Μάρτης 1941

(πηγή: Νίκος Καββαδίας, Του πολέμου. Στο άλογό μου, Εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 1987, σ. 35-39)

ελπίδα...

 Οι δυστυχείς δεν έχουν άλλο φάρμακο από την ελπίδα
Σαίξπηρ
*
The miserable have no other medicine but only hope.
Shakespeare 

                       Γιάννης Σταύρου, Χάραμα

μην πιστεύεις τίποτα...

Μην πιστεύεις τίποτα από όσα ακούς και μόνο τα μισά από αυτά που βλέπεις.
Έντγκαρ Άλαν Πόε
*
Believe half of what you see and nothing of what you hear.
Edgar Allan Poe

                                 Γιάννης Σταύρου, Αναγνώστρια (λεπτομέρεια)          

 

Γινόμαστε γελοίοι...

"Γινόμαστε γελοίοι μόνο όταν θέλουμε να εμφανιστούμε σαν κάτι που δεν είμαστε."
Giacomo Leopardi

                               Γιάννης Σταύρου, Πειραιάς

τα ξέρουν όλα...

Μόνο οι Θεοί που τα ξέρουν όλα, και οι αδαείς που νομίζουν ότι τα ξέρουν όλα, δεν επιδιώκουν...
Τζορντάνο Μπρούνο
*
Solo gli dei che sanno tutto, e gli ignoranti che pensano di sapere tutto, non cercano...
Giordano Bruno

                    Γιάννης Σταύρου, Νύχτα στο λιμάνι

μακριά...

Το πρώτο σημάδι ενός ισορροπημένου πνεύματος είναι η ικανότητα να μένει μακριά, συντροφιά με τον εαυτό του.
Σενέκας

                       Γιάννης Σταύρου, Δύση στον Θερμαϊκό

ένα δευτερόλεπτο αρμονίας...

 ".. Θα ήθελα να ήμουν ένα καλό νέο. Θα ήθελα να ήμουν μια ανακωχή. Ένα μεγάλο διάλειμμα. Θα ήθελα να ήμουν ένα δευτερόλεπτο αρμονίας και μετά να πέθανα. Θα ήθελα να ήμουν το χαμόγελο δυο προσώπων που αγαπιούνται. Θα ήθελα να ήμουν μια μελωδία. Το αριστούργημα. Η μεγαλοφυής ιδέα. Και να ξαναγεννιόμουν αλλού..."
Veronique Olmi, Η πρώτη αγάπη

                 Γιάννης Σταύρου, Δειλινό, λάδι σε χαρτί
 

το τέλειο Γεννηθήτω...

'Ασ' την ανίδεη και χοντροκομμένη

γενιά στους στοχασμούς της, που 'ναι ψέμα

και που ν' ερείπιο, και βυθίσου ακέριος

στ' άναρχο ρίγος που χυμάει στο Σου σου,

απ' όπου δεν ανάτειλαν ακόμα

της δημιουργίας τα πείσματα, να λάμψει

στο κορμί και στο Νου σου η τέλεια λάμψη

της Σκέψης και το τέλειο Γεννηθήτω.

 

΄Αγγελος Σικελιανός

 

                             Γιάννης Σταύρου, Γαλατάς

αξία των πραγμάτων

"Η αξία των πραγμάτων δεν εξαρτάται από την διάρκεια
αλλά από την ένταση της άφιξής τους
γι' αυτό και υπάρχει
στις αξέχαστες στιγμές
στα ανεξήγητα πράγματα
και στα ασύγκριτα πρόσωπα"
Φερνάντο Πεσσόα

Γιάννης Σταύρου, Δειλινό

Στο πέλαγο η γολέτα των ονείρων σου ταξίδευε...

Προσμένοντας απόμεινες...
Μέσ' στη γαλήνη τα καράβια αρμενίζαν
και συ φτωχή ψυχή κάτι περίμενες...
Στο πέλαγο η γολέτα των ονείρων σου ταξίδευε. 

                             Γιάννης Σταύρου, Φεγγαράδα στον Θερμαϊκό, λάδι σε χαρτί

 Νίκος Καββαδίας

Ήρθε μια θύμησι

 

Ἦρθε μία θύμησι παληὰ πολὺ καὶ χτύπησε

τὴν πόρτα τῆς θλιμμένης τῆς ψυχῆς μου ...

Ἦταν ἕνα θλιμμένο δειλινό.

Ξερὰ τὰ φύλλα χάμω πέφτανε.

Οἱ γερανοὶ στὸ νότο πέταγαν.

Μέσ᾿ στὴ γαλήνη τὰ καράβια ἀρμενίζαν

καὶ σὺ φτωχὴ ψυχὴ κάτι περίμενες ...

Στὸ πέλαγο ἡ γολέτα τῶν ὀνείρων σου ταξίδευε.

Στὸ πέλαγο ἡ γολέτα τῶν ὀνείρων σου βυθίστηκε.

Καὶ κεῖνο ποὺ περίμενες τὸ πήρανε

οἱ γερανοὶ στὸ μακρινὸ ταξίδι τους.

Μὲ τὰ ξερόφυλλα τὸ πῆρε ὁ ἀγέρας τοῦ φθινοπώρου

τὸ κλέψαν τὰ καράβια τὰ λευκόπανα.

Φτωχὴ ψυχὴ ... Προσμένοντας ἀπόμεινες.

παροδική αβεβαιότητα...

"Αβέβαια ζήσε.
Τίμα την προέλευσή σου.
Καταλαβέ το, ερχόμαστε απο μια
παροδική αβεβαιότητα του θανάτου."
Κική Δημουλά

                           Γιάννης Σταύρου, Το πλοίο έρχεται, Θεσσαλονίκη                          

Ανθρώπινη Κωμωδία...

".. Ο πρώτος έμοιαζε να ' ναι αγαθός συγκρινόμενος μ' αυτόν το νέο, ξερό και αδύνατο άντρα που μαστίγωνε τον αέρα μ' ένα μπαστούνι του οποίου η χρυσή λαβή άστραφτε στον ήλιο. Ο πρώτος μπορούσε να αποκεφαλίσει κάποιον με τα ίδια του τα χέρια, αλλά ο δεύτερος ήταν ικανός να τυλίξει μέσα στα νήματα της συκοφαντίας και της ίντριγκας την αθωότητα, την ομορφιά, την αρετή, να τις πνίξει ή να τις δηλητηριάσει ψυχρά. Ο ροδοκόκκινος άντρας θα ' χε παρηγορήσει το θύμα του με καλαμπούρια, ο άλλος ούτε καν θα ' χε χαμογελάσει. Ο πρώτος ήταν σαράντα πέντε ετών και θα ' πρεπε να αγαπάει το καλό φαγητό και τις γυναίκες... Αυτού του είδους οι άντρες έχουν όλα τα πάθη που τους κάνουν σκλάβους της δουλειάς τους. Αλλά ο νεαρός ήταν χωρίς πάθη και βίτσια. Αν ήταν σπιούνος, ανήκε στη διπλωματία και δούλευε γι ' αυτή καθ ' εαυτήν την τέχνη της σπιουνιάς. Ο ένας συνελάμβανε την ιδέα, ο άλλος την εκτελούσε· ο ένας ήταν η ιδέα, ο άλλος ήταν η μορφή... "

 

Ονορέ ντε Μπαλζάκ, Μια σκοτεινή υπόθεση (1841)

Μετ. Νάγια Παπασπύρου-Υφαντή, Εκδ. Κριτική (σελ. 28)

 

                                      Φρανσίσκο Γκόγια, Ο Μέγας Τράγος (1823)

Το μπλε...

"Το μπλέ που σε τυλίγει
είναι η στάχτη
του καμένου χρόνου .
Το μπλέ που σε τυλίγει
είναι το φώς
που εκτοπίζει ο θάνατος ."
Μιχάλης Γκανάς.

                      Γιάννης Σταύρου, Θεσσαλονίκη, Δύση
                      

Πὲς «βάρκα», ποὺ βουλιάζει...

Μίλα.

Ἔχουμε τόση θάλασσα μπροστά μας.

Ἐκεῖ ποὺ τελειώνουμε ἐμεῖς

ἀρχίζει ἡ θάλασσα...

 

                                    Γιάννης Σταύρου, Λιμάνι
 

Κική Δημουλά
Η περιφραστική πέτρα

Μίλα.

Πὲς κάτι, ὁτιδήποτε.

Μόνο μὴ στέκεις σὰν ἀτσάλινη ἀπουσία.

Διάλεξε ἔστω κάποια λέξη,

ποὺ νὰ σὲ δένει πιὸ σφιχτὰ

μὲ τὴν ἀοριστία.

 

Πές:

«ἄδικα»,

«δέντρο»,

«γυμνό».

 

Πές:

«θὰ δοῦμε»,

«ἀστάθμητο»,

«βάρος».

Ὑπάρχουν τόσες λέξεις ποὺ ὀνειρεύονται

μιὰ σύντομη, ἄδετη, ζωὴ μὲ τὴ φωνή σου.

 

Μίλα.

Ἔχουμε τόση θάλασσα μπροστά μας.

Ἐκεῖ ποὺ τελειώνουμε ἐμεῖς

ἀρχίζει ἡ θάλασσα.

 

Πὲς κάτι.

Πὲς «κῦμα», ποὺ δὲν στέκεται.

Πὲς «βάρκα», ποὺ βουλιάζει

ἂν τὴν παραφορτώσεις μὲ προθέσεις.

Πὲς «στιγμή»,

ποὺ φωνάζει βοήθεια ὅτι πνίγεται,

μὴν τὴ σῴζεις,

πὲς

«δὲν ἄκουσα».

 

Μίλα.

Οἱ λέξεις ἔχουν ἔχθρες μεταξύ τους,

ἔχουν τοὺς ἀνταγωνισμούς:

ἂν κάποια ἀπ᾿ αὐτὲς σὲ αἰχμαλωτίσει,

σ᾿ ἐλευθερώνει ἄλλη.

Τράβα μία λέξη ἀπ᾿ τὴ νύχτα

στὴν τύχη.

Ὁλόκληρη νύχτα στὴν τύχη.

 

Μὴ λὲς «ὁλόκληρη»,

πὲς «ἐλάχιστη»,

ποὺ σ᾿ ἀφήνει νὰ φύγεις.

Ἐλάχιστη

αἴσθηση,

λύπη

ὁλόκληρη

δική μου.

Ὁλόκληρη νύχτα.

 

Μίλα.

Πὲς «ἀστέρι», ποὺ σβήνει.

Δὲν λιγοστεύει ἡ σιωπὴ μὲ μιὰ λέξη.

Πὲς «πέτρα»,

ποὺ εἶναι ἄσπαστη λέξη.

Ἔτσι, ἴσα ἴσα,

νὰ βάλω ἕναν τίτλο

σ᾿ αὐτὴ τὴ βόλτα τὴν παραθαλάσσια.

Λάμπουν κομμάτια από ουρανό ακόμη...

Οι φυλλωσιές λικνίζουν τ' αεράκι,
σκιρτούν καθώς ο ήλιος βασιλεύει.,
σκαρώνουν ιστορίες με το φως...

Γιάννης Σταύρου, Δειλινό

Διονύσης Καψάλης
Όλα τα δειλινά του κόσμου

Αποσπάσματα

βραδιάζει και ξεπλέκουν τα μαλλιά τους
οι μοίρες οι ασυνάρτητες ποιος είδε
τόση παράξενη ομορφιά να φεύγει,
να χάνεται για πάντα από τον κόσμο,
ξένη γη, στον ουρανό πιο ξένη;
*
Τόση ομορφιά, να ντρέπεσαι που βλέπεις.
*
Βράδυ που φέρνεις το παιδί στη μάνα
και κατεβάζει γάλα ο ουρανός.
*
Οι φυλλωσιές λικνίζουν τ' αεράκι,
σκιρτούν καθώς ο ήλιος βασιλεύει.,
σκαρώνουν ιστορίες με το φως
θεέ μου, τόση φιλαρέσκεια
και για τον κόσμο τίποτα, ούτε λέξη.
*
Ώσπου για μια στιγμή σωπαίνουν όλα.

ανάμεσα στα κύματα...

Γεννήθηκα με το μουσκέτο ενός στρατιώτη, το μπαστούνι του ταξιδιώτη, και τα εφόδια του προσκυνητή: ως ναύτης η μοίρα μου ήταν ασταθής σαν τον άνεμο: μια αλκυόνη, που έχει τη φωλιά της ανάμεσα στα κύματα...
Σατωβριάνδος
*
J’ai porte le mousquet du soldat, le baton du voyageur, le bourdon du pelerin : navigateur, mes destinees ont eu l’inconstance de ma voile ; alcyon, j’ai fait mon nid sur les flots...
François-René de Chateaubriand

 

Γιάννης Σταύρου, Στο κύμα 

με τη φαντασία ζούμε...

Με τη λογική και την αιτιοκρατία πεθαίνουμε κάθε ώρα· με τη φαντασία ζούμε
William Butler Yeats
*
Ζούμε, στο σούρουπο της συνείδησης· ποτέ δεν είμαστε σίγουροι για το τι είμαστε ή τι υποτίθεται ότι είμαστε.
Fernando Pessoa...

 

Γιάννης Σταύρου, Νύχτα στο λιμάνι  

κάτι πιο σπάνιο...

"Υπάρχει κάτι υψηλότερο από την υπερηφάνεια,
Και πιο ευγενές από τη ματαιοδοξία, 
Είναι η σεμνότητα. 
Και κάτι πιο σπάνιο από τη σεμνότητα, 
Είναι η απλότητα."
*
"Il y a quelque chose de plus haut que l'orgueil,
et de plus noble que la vanite,  
c'est la modestie; 
et quelque chose de plus rare que la modestie, 
c'est la simplicite."
Antoine de Rivarol

 

Γιάννης Σταύρου, Πειραιάς 

που φεύγουν...

L'air est plein du frisson des choses qui s'enfuient
*
Ο αέρας είναι γεμάτος από το ρίγος των πραγματων που φεύγουν
Charles Baudelaire

 

Γιάννης Σταύρου, Αλλαγή βάρδιας, λάδι σε χαρτί