ΤΑΔΕ ΕΦΗ ΖΑΡΑΤΟΥΣΤΡΑ, ΝΙΤΣΕ: Ο Ήρκος Αποστολίδης μεταφράζει, επιμελείται, σχολιάζει...

Υπέρτατη, προνομιακή απόλαυση. Χθες βράδυ, ο Ήρκος Αποστολίδης (*) μου διάβασε αποσπάσματα από το σπουδαίο πόνημα που ετοιμάζει πάνω στο "ΤΑΔΕ ΕΦΗ ΖΑΡΑΤΟΥΣΤΡΑ" του Νίτσε. 

Με τον απαράμιλλο λόγο του στοχαστή, του γλωσσολόγου και του γλωσσοπλάστη, του επιστήμονα φιλόλογου και του ποιητή, ο Ήρκος Αποστολίδης θα αφήσει εποχή στα ελληνικά γράμματα παραδίδοντας επιτέλους το μνημειώδες έργο του Νίτσε όπως του αξίζει...

ΧΑΙΡΕ ΗΡΚΟ! Η ΦΙΛΙΑ ΣΟΥ ΜΕ ΤΙΜΑ!

 

Το βιβλίο θα ξεπεράσει τις 700 σελίδες και θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις GUTENBERG το 2023, με μετάφραση από το πρωτότυπο, επιμέλεια, εισαγωγή και πλούσιο σχολιασμό του Ήρκου Αποστολίδη.

 

(*) Ο Ήρκος Αποστολίδης ανήκει στην ιστορική, φιλολογική οικογένεια Αποστολίδη που ξεκίνησε από τον Ηρακλή Αποστολίδη και συνεχίστηκε από τον γιο του Ρένο Αποστολίδη και τα εγγόνια του Ήρκο & Στάντη Αποστολίδη.

Περισσότερα για τα σπουδαία έργα τους θα βρείτε στην ιστοσελίδα https://www.renosapostolidis.gr/

Για τον Ρένο...

 

Γιάννης Σταύρου, Πορτρέτο του Ρένου Αποστολίδη, μικτή τεχνική

"Τον Ρένο Αποστολίδη τον γνώρισα από τον καλό μου φίλο Μελέτη Μελετόπουλο. Ήταν κιόλας στα πρώτα χρόνια που είχε ξεκινήσει η "Νέα Κοινωνιολογία" και ο Μελέτης έκανε στο σπίτι του συγκεντρώσεις όπου συζητούσαμε  επί ώρες με τον Ρένο για τον Ηράκλειτο, τον Νίτσε, τον ελληνικό εμφύλιο, την ελληνική διανόηση και την δική του πορεία. Στην συνέχεια τον επισκεφτήκαμε στο σπίτι του στην οδό Μηθύμνης και κατόπιν   στο καινούργιο του σπίτι στο Χολαργό. Ένα άλλο βράδυ με τον Μελέτη και τον καθηγητή Γιώργο Παγουλάτο πήγαμε σε μια ταβέρνα στην Πεντέλη. Η κουβέντα ως συνήθως ήταν πολύ ενδιαφέρουσα και συνεχίστηκε μέχρι τις πρωϊνές ώρες στην πλατεία του Χαλανδρίου.

Δεν θα επαναλάβω πόσο έγκυρος φιλόλογος ήταν αλλά το κύριο χαρακτηριστικό ήταν να εμπνέει ένα δυνατό αίσθημα ελευθερίας που δεν συμβιβαζόταν με τίποτε  και με κανένα. Ο ίδιος αυτό το αίσθημα το πλήρωσε με μια συστηματική σιωπή έναντι του έργου του. Μια κριτική στην "Επιθεώρηση Τέχνης" για την "Πυραμίδα 67"  και έκτοτε σιωπή,σπάνια γραφόταν κάτι για το έργο του. Είναι η συνήθης τακτική να αποφεύγεται  η αντιπαράθεση με κάποιον που δεν συμφωνούμε μαζί του  με τη προσδοκία  (στην πραγματικότητα αυταπάτη γιατί η αξιοσύνη ενός υπάρχει ανεξάρτητα από τα δικά μας θετικά ή αρνητικά αισθήματα) ότι έτσι ο αντίπαλος δεν  θα  αποκτήσει υπόσταση (πολλά τα σχετικά παραδείγματα, αναφέρω ότι η σημαντική μελέτη του Γ.Καραμπελιά για το δημοτικό τραγούδι , που εκδόθηκε σχετικά πρόσφατα,δεν παρουσιάστηκε σε καμία κριτική βιβλίου σε αντίθεση με ότι συμβαίνει με την αντίστοιχη του Π.Μπουκάλα που  χαίρει μεγάλης προβολής από τις εφημερίδες και την ΕΡΤ).

Θεωρώ ότι  τα έργα του Ρένου για τον εμφύλιο είναι ότι πιο σημαντικό έχει γραφτεί  στην λογοτεχνία μας  για την περίοδο αυτή (το "Κιβώτιο" του Άρη Αλεξάνδρου με κριτική διάθεση προς την  τακτική της αριστεράς  είναι συγκριτικά αναιμικό). Όμως δεν επιδέχεται  να χρησιμοποιηθεί για την ιδεολογική ανάγνωση και χειραγώγηση της ιστορίας είτε από την μια είτε από την άλλη πλευρά. Παρουσιάζει τις δύο παρατάξεις του εμφυλίου να εναλλάσσουν τους ρόλους του  θύτη και του θύματος. Τελικά βέβαια όλοι υπήρξαν χαμένοι και θύματα όμως κάτι τέτοιο δεν είναι εύκολο να αναγνωριστεί όταν σκοπός είναι ο αντίπαλος να φορτωθεί με τις ευθύνες για ότι δυσάρεστο συνέβη."

Περισσότερα:
ΣΠΥΡΟΣ ΚΟΥΤΡΟΥΛΗΣ

Ρένος Αποστολίδης, Καμένα Φρένα

... Η Αμερικάνα κινείται, με τις δέκα γάτες της, στα τέσσερα καντραν της βάσης, τακτά, μ' οποιοδήποτε καιρό ή φεγγάρι, δίπλα στο φάρο π' αναβοσβήνει, μερα-νύχτα, είδος πουλιού, στο κλουβι..- κόκκινου ξενυχτισμένου πουλιού δίχως λάλημα, μόνο μ΄ένα τακ! σε κάθε του άναμμα, χτυπώντα το ράμφος απελπισμένα στο παχύ γυαλί...

Ρένος Αποστολίδης, Καμένα Φρένα
Εισαγωγή, Σχόλια, Επιμέλεια, Ήρκος - Στάντης Αποστολίδης
Εξώφυλλο με έργα του Γιάννη Σταύρου
Εκδόσεις ΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, 2016

Μόλις κυκλοφόρησε...
*
...Κανένα φῶς, κανένα ξάγναντο μπρός μου. Ἡ πραγματικότητα τώρα προβαίνει μὲ βαριὰ κι ἀκάθεκτα βήματα, καταπάνω μου, κάθε σκοτεινή μου πρόβλεψη ἐπαληθεύοντας...
Ρένου Ἀποστολίδη, "Πυραμίδα 67 ", 6 σελ.7

Ρένο, μου λείπεις...

Κ' έτσι, δεν έχεις πουθενά πια να πας,
και κάθεσαι μονάχος σου και πλήττεις,
με την υποψία
μήπως έχεις κιόλας αργοπορήσει...

Γιάννης Σταύρου, Ο Ρένος με τον Κεραυνό, σχέδιο

Ρένος Αποστολίδης
Αφού κρατάς ένα βιβλίο στο χέρι

᾿Αφοῦ κρατᾶς ἕνα βιβλίο στὸ χέρι, τί περιμένεις;
Θὰ πῇ πὼς δέν ἦρθα καὶ δέν ἦρθες
δὲ βγῆκα καὶ δὲ βγῆκες,
δὲ συναντηθήκαμε, δέ θὰ συναντηθοῦμε...
Ποιός εἶμαι; καὶ ποιά εἶσαι; θὰ πῇ·
δέ σὲ ξέρω καὶ δέ μὲ ξέρεις·
δέ θὰ σὲ μάθω καὶ δέ θὰ μὲ μάθῇς
- αὐτό θὰ πῇ ἕνα βιβλίο στὸ χέρι !.. Θὰ πῇ βαριέσαι, καὶ βαριέμαι·
σοῦ εἶμαι ἀδιάφορος καὶ μοῦ εἶσαι ἀδιάφορη.
Τὸ φαΐ σου καίγεται, ἂν μ' ἀκολουθήσῃς ;
Τὸ ραντεβού σου ἀργεῖ καὶ σὲ συντροφεύω ;..
Μὰ ἐμένα τί μὲ νοιάζει κι ἂν μαγειρεύῃς, 
κι ἂν δὲν τρῶς διόλου - τί 
κι ἂν τὸ ραντεβού σου ἀργεῖ;.. 
Κι ἂντρας ἂν εἶσαι 
- σὲ προτιμάω γυναῖκα· 
καὶ γέρος - νέο· 
κι ἄσκημη πούσαι - γίνε ὄμορφη· 
κ' ἐνάρετη - πάψε ! γίνε ἄσεμνη, δαιμονισμένη !.. 
(Κι οὔτε καὶ σὲ προτιμάω - βαριέμαι...)
Αὐτό θὰ πῇ ἕνα βιβλίο στὸ χέρι...
Θὰ πῇ ἕναν τάφο ν' ἀνοίξῃς – νὰ κάτσῃς δίπλα σ' ἕναν τάφο, 
σ' ἕα στεντούκι μὲ ξένα πράγματα καὶ ροῦχα, 
σ' ἕνα παράθυρο χωρίς διαβάτες – κι οὔτ' ἕνα παιδί 
νὰ μή ρωτήσῃς πῶς τὸ λέν, 
τί τάξη πάει...
Αὐτό θὰ πῇ ἕνα βιβλίο...
῞Ενα βιβλίο θὰ πῇ: νούμερο κάτω ἀπ' τὸ μηδέν, 
κάθοδο κάτω ἀπ' τὸ μηδὲν 
- τὰ πόδια πάνω, τὸ κεφάλι κάτω, 
τὰ πέλματα συναντημένα μ' ἄλλα πέλματα 
ποὺ περπατᾶν στὴν 'πάνω γη' 
ἀνυποψίαστα...

(῾Ρένος, "᾿Αφοῦ κρατᾶς ἕνα βιβλίο...", ᾿Ανθ. Α', σ. 90)

Γιάννης Σταύρου, Πορτρέτο του Ρένου, μικτή τεχνική

Η Υποψία

῾Ο ἕνας, πέθανε ἀπὸ λάθος.
῾Ο ἄλλος, ἔφυγε μὲ μιὰ σχεδία γιὰ τὸ Γιοχάνεσμπουργκ -
γιατ' οἱ δικοί του πῆγαν ἐκεῖ κάτω,
λὲς κ' ἤτανε Σεπτέβρης κι ἀλλάζαν συνοικία.
῾Ο τρίτος, αὐτοκτόνησε.
῾Η ἀγάπη σου, παντρεύτηκε - τὴν πῆρες ἐσύ ( τὸ ἴδιο κάνει ).
῎Αλλοι σκοτώθηκαν, ἄλλοι τρελλάθηκαν...
῞Ολοι, τέλοσπάντων, κατὰ κάποιο τρόπο 'λεῖψαν'.
Παρατῆσαν τὰ σπίτια τους σὲ ξένους,
νὰ περνᾶμε ἀπόξω,
νὰ τ' ἀναγνωρίζουμε
καὶ νὰ μήν τολμᾶμε νὰ σφυρίξουμε.
Νὰ λέμε: – 'Πάει αὐτός !'
῎Η: – 'Σπουδάζει στὴ Σορβόννη...'
Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα:
Νάρχουνται κάτι ἀπογέματα,
ὁλόιδια μὲ τ' ἀλλοτινά,
καὶ νὰ λές: – 'Πάω στὸ Νῖκο...'
(᾿Αλλὰ δ έ ν πᾶς. ῎Εχει πεθάνει.)
– 'Πάω στὸ Γιάννη...' (᾿Αλλὰ δ έ ν πᾶς,
μήτε σ' αὐτόν,
δίχως σημάδι στὸν κρόταφο...)

Κ' ἔτσι, δέν ἔχεις πουθενά πιὰ νὰ πᾶς,
καὶ κάθεσαι μονάχος σου καὶ πλήττεις,
μὲ τὴν ὑποψία
μήπως ἔχεις κιόλας ἀργοπορήσει...

(᾿Ανθ. Α', σ. 85)

Ο Γ. Τσέγκος για τον Ρένο

Αναδήμοσίευση από ανάρτηση του Σπύρου Κουτρούλη που αναφέρεται στο βιβλίο του Γιάννη Τσέγκου "Ο Ανταρτόπαπας - Διηγήματα" (Οι Εκδόσεις των Φίλων, Αθήνα 2014)

 
Γιάννης Σταύρου, Ρένoς, μικτή τεχνική

Ανάμεσα στα άλλα διηγήματα ξεχωρίζω  αυτό που αναφέρεται στο Ρένο Αποστολίδη. 

Πρόκειται για μια πνευματική φυσιογνωμία προκλητική, απρόβλεπτη, αυθεντική. Όμως συγχρόνως  ήταν πολύ καλός φιλόλογος και πολύγραφος συγγραφέας. Βεβαίως λόγω της ιδιοσυγκρασίας δεν μπορούσε  να είναι παρά «στιρνερικός». Τα διάφορα γνωστά επεισόδια στα οποία πρωταγωνίστησε, ο αυθεντικά περιπαικτικός, προκλητικός μέχρι  υβριστικός λόγος του, τον έριξαν για πολλά χρόνια στην αφάνεια, αφού η μεθοδευμένη αποσιώπηση  στην χώρα  μας είναι μια συνήθης κατάσταση, ανεξάρτητα αν επικρατεί δημοκρατικό ή αυταρχικό καθεστώς. Στο σπίτι του σύχναζαν  διάφοροι στοχαστές όπως ο Μ.Αναγνωστάκης.

Στο Ρένο οφείλουμε  ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα  για τον ελληνικό εμφύλιο, την «Πυραμίδα 67». Την σκηνή, από αυτό, όπου οι δύο πλευρές σταματούν τον πόλεμο και τραγουδούν «Κάποια μάνα αναστενάζει» χρησιμοποίησε ο Π.Βούλγαρης στην ταινία του «Ψυχή βαθιά». Εδώ ο Τσέγκος περιγράφει έναν Ρένο χαρούμενο, σχεδόν έφηβο: «Στη γιορτή μου όλη την μουσική, με σι-ντί, την φρόντιζε η νεολαία, εν συνεργασία με τον  ‘Ρένο που δεν έβλεπε την ώρα για τα προσφιλή του νταβαντούρικα, κυρίως αμερικάνικα ροκεντρολικά, ως αναμνησιακό φόρο τιμής στα νιάτα του  και όχι από κάποια αμερικανοφιλία, γι’ αυτό άλλωστε τα «χόρευε» εκείνος, αφού δεν ακολουθούσε τον όποιον ρυθμό έχουν συνήθως αυτά τα πατιρτνί! Για τα μπλουτζίν έλεγε ότι ήταν κατάλληλα για αμερικάνους χοντρόκωλους γελαδάρηδες! Μετά απ’ αυτά ακολουθούσε συνήθως η ιαχή για τη μεγάλη , την  πολυαναμενόμενη ατραξιόν: «Ρένο την τούμπα!». Ο Ρένος δεν ήθελε παρακάλια∙ το νούμερο της τούμπας το  γλεντούσε ο ίδιος και θα την έκανε και χωρίς επικλήσεις του κοινού…»(σελ. 103) .

_______________________________

Για τον Ρένο, περισσότερα στην ιστοσελίδα: Ρένος Αποστολίδης

Ρένος: Ο καιρός μας είναι ριζικά αντιπνευματικός...

Από τη σειρά, Ρένος, Ζ του Κενταύρου

Ο καιρός μας είναι ριζικά αντιπνευματικός. 
Είν' εξωστρεφής! Οι ρυθμοί επιτάσσονται, υπαγορεύονται ακριβώς απ' αυτό πουν' η επιφάνεια της ζωής - όχι το βάθος μας. Αλλ' ο χρόνος της πρόσληψης της πνευματικής είναι όλως άλλος απ' τους χρόνους του καιρού μας. Κι αυτός είναι ο ριζικός λόγος της έκπτωσης της καλλιέργειας και της Παιδείας...Όταν οδηγής σα γκάνγκστερ δε μπορής μετά να πης: "Και τώρα διαβάζω Κάλβο!"...

Ρένος, Ζ του Κενταύρου
Νεοελληνική Ποίηση
Καβάφης - Καρυωτάκης

Σχόλια - Γενική επιμέλεια, Ήρκος & Στάντης Αποστολίδης
ΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, 2014

Η σειρά των Κενταύρων ξεκινάει με την έκδοση των σεμιναρίων του Ρένου Αποστολίδη για νέους δημοσιογράφους της ΕΣΗΕΑ

Ο τίτλος: γιατί μ α θ ή μ α τ α συνιστούν, κι ο Κένταυρος ήταν ο μυθικός μύστης προς τ' ανώτερα, που ο Ρένος τον είχε σύμβολο σε κάμποσα κείμενά του, μα και για να θυμίζη η Γενική αυτή τους μακρινούς αστερισμούς, μιας κι όσα λέγονταιτόσο διαφορετικά είν' απ' τα συνηθισμένα, ώστε μοιάζουν απ' άλλο άστρο...

Περισσότερα: Ιστοσελίδα για τον Ρένο Αποστολίδη

δί­νον­τας εἰς ὅ­λα τὰ κα­κὰ στοι­χεῖ­α τὸ ἐ­λεύ­τε­ρο νὰ πρά­ξουν κά­θε λο­γῆς ἀ­νο­μί­α...

Τὸ στα­χτὶ φῶς, ποὺ ἔ­πε­φτε ἀ­πὸ τὸν οὐ­ρα­νό, ἐ­χρω­μά­τι­ζε πα­ρά­ξε­να τὸν τό­πο· τὸ χι­νό­πω­ρο τὴν αὐ­γὴν ἐ­κεί­νην ἔ­λε­γεν ὅ­λη του τὴ θλί­ψη... 

Γιάννης Σταύρου, Φθινοπωρινό, λάδι σε καμβά (λεπτομέρεια)

Κωνσταντίνος Θεοτόκης

Το πίστομα

Όταν ὕ­στε­ρα ἀ­πὸ τὴν ἀ­ναρ­χί­α πού­χεν ἀν­τα­ριά­σει τὸν τό­πο δί­νον­τας εἰς ὅ­λα τὰ κα­κὰ στοι­χεῖ­α τὸ ἐ­λεύ­τε­ρο νὰ πρά­ξουν κά­θε λο­γῆς ἀ­νο­μί­α, ἡ τά­ξη εἶ­χε πά­λε στε­ρε­ω­θεῖ κ’ εἶ­χε δο­θεῖ ἀ­μνη­στεί­α στοὺς κα­κούρ­γους, τό­τες ἐ­πέ­στρε­ψαν τοῦ­τοι ἀ­π’ τὰ βου­νὰ κι ἀ­πὸ τὰ ξέ­να στὰ σπί­τια τους, κι ἀ­νά­με­σα στοὺς ἄλ­λους ποὺ ξα­ναρ­χόν­ταν ἐ­γύ­ρι­ζε στὸ χω­ριό του κι ὁ Μα­γου­λα­δί­της Ἀν­τώ­νης Κου­κου­λι­ώ­της.
Ἤ­τουν τό­τες ὣς σα­ράν­τα χρο­νῶν, κον­τός, μαυ­ρι­δε­ρός, μ’ ὄ­μορ­φα πυ­κνὰ σγου­ρὰ γέ­νια καὶ μὲ σγου­ρὰ τὰ μαῦ­ρα μαλ­λιά. Τὸ πρό­σω­πό του εἶ­χε χά­ρη καὶ τὸ βλέ­μα του ἤ­τουν χα­ϊ­δευ­τι­κὸ καὶ ἥ­με­ρο – ἀγ­κα­λὰ κι ἀν­τί­φεγ­γε μὲ πρά­σι­νες ἀ­να­λαμ­πές· τὸ στό­μα του ὅ­μως ἤ­τουν μι­κρό­τα­το καὶ κον­τό, δί­χως χεί­λια.
Ὁ ἄν­θρω­πος τοῦ­τος, πρὶν ἀ­κό­μα ρεμ­πε­λέ­ψει ὁ κό­σμος, εἶ­χε παν­τρευ­τεῖ. Κι ὅ­ταν πῆ­ρε τῶν βου­νῶν τὸ δρό­μο, γιὰ τὸν φό­βο τῆς ἐ­ξου­σί­ας, ἄ­φη­κε τὴ γυ­ναί­κα του μό­νη στὸ σπί­τι, καὶ τού­τη δὲν τοῦ ἐ­στά­θη πι­στή, ἀλ­λὰ μὲ ἄλ­λον, νο­μί­ζον­τας ἴ­σως πὼς ὁ Κου­κου­λι­ώ­της ἤ­τουν σκο­τω­μέ­νος ἢ ἀλ­λι­ῶς πε­θα­μέ­νος, εἶ­χε πιά­σει ἔ­ρω­τα, κι ἀ­π’ τὸν ἔ­ρω­τα τοῦ­τον εἶ­χε γεν­νη­θεῖ παι­δί, ποὺ ἄ­ξαι­νεν ὡ­στό­σο χα­ρι­τω­μέ­να καὶ ποὺ ἡ γυ­ναί­κα περ­σό­τε­ρο ἀ­γα­ποῦ­σε.
Ἐ­γύ­ρι­ζε λοι­πὸν ὁ λη­στὴς στὸ χω­ριό του τὴν ὥ­ραν ὅ­που βά­φουν τὰ νε­ρά. Κ’ ἐμ­πῆ­κε ξάφ­νου σπί­τι του, χω­ρὶς κα­νεὶς νὰ τὸ προ­σμέ­νει, ἐμ­πῆ­κε σὰ θα­να­τι­κό, ἀ­να­πάν­τε­χα τέ­λεια, κ’ ἐ­κα­τα­τρό­μα­ξεν ἡ ἄ­τυ­χη γυ­ναί­κα, ἐ­τρό­μα­ξε τό­σο, πού, παίρ­νον­τας τὸ ξαν­θό της παι­δὶ στὴν ἀγ­κα­λιά, τό­σφιγ­γε στὰ στή­θια της τρε­μά­με­νη, ἕ­τοι­μη νὰ λι­γο­θυ­μή­σει καὶ χω­ρὶς νὰ δύ­να­ται νὰ προ­φέ­ρει λέ­ξη κα­μιά.
Ἀλ­λὰ ὁ Κου­κου­λι­ώ­της πι­κρὰ χα­μο­γε­λών­τας τῆς εἶ­πε:
— Μὴ φο­βᾶ­σαι, γυ­ναί­κα. Δὲ σοῦ κά­νω κα­νέ­να κα­κὸ – ἀγ­κα­λὰ καὶ σοῦ πρέ­πει. Εἶ­ναι τὸ παι­δὶ τοῦ­το δι­κό σου;… Ναί;… Μὰ ὄ­χι δι­κό μου! Μὲ ποι­όν —λέ­γε! —τό­χεις κά­μει;
Τ’ ἀ­πο­κρί­θη ἐ­κεί­νη λου­χτου­κι­ών­τας:
— Ἀν­τώ­νη, τί­πο­τε δὲν μπο­ρῶ νὰ σοῦ κρύ­ψω. Τὸ φταῖ­σμα μου εἶ­ναι με­γά­λο. Μὰ, τὸ ξέ­ρω, κ’ ἡ ἐ­γδί­κη­σή σου θά­ναι με­γά­λη· κ’ ε­γὼ, ἀ­δύ­να­το μέ­ρος, καὶ τὸ νή­πιο τοῦ­το, ποὺ ἀ­πὸ τὸ φό­βο τρέ­μει, δὲ δυ­νό­μα­στε νὰ σ’ ἀν­τρει­ε­φτοῦ­με. Κοί­τα πῶς ἡ τρο­μά­ρα μὲ κλο­νί­ζει κα­θὼς σὲ τη­ρῶ. Κά­με ἀ­πὸ μὲ ὅ τι θέ­λεις, μὰ λυ­πή­σου τὸ ἄ­τυ­χο πλά­σμα ποὺ δὲν ἔ­χει προ­στα­σί­α.
Κα­θὼς ἐ­μι­λοῦ­σεν ἡ γυ­ναί­κα, ἐ­σκο­τεί­νια­ζεν ἡ ὄ­ψη του, ἀλ­λὰ δὲν τὴν ἀν­τί­κο­βγε. Ἐ­σι­ώ­πα­σε λί­γο κ’ ἔ­πει­τα τῆς εἶ­πε:
— Γυ­ναί­κα κα­κή! Δὲ ρω­τῶ τώ­ρα, οὐ­δὲ συμ­βου­λή σου, οὐ­δὲ σὲ λυ­ποῦ­μαι. Τ’ ὄ­νο­μα ἐ­κεί­νου θέ­λω. Ἐ­σὲ δὲ θὰ πει­ρά­ξω. Δὲ μο­λο­γᾶς το; Θὰ τὸ μά­θω· τὸ χω­ριὸ ὅ­λο γνω­ρί­ζει μὲ ποι­ὸν ἐ­ζοῦ­σες. Καὶ τό­τες θὰ θυ­σιά­σω καὶ τοὺς τρεῖς σας, θὰ πλύ­νω τὴ ντρο­πὴ πό­χω λά­βει ἀ­πὸ σᾶς, πλά­σμα­τα ἄ­τι­μα!
Ἐ­μο­λό­η­σε.
Κι ὁ Κου­κου­λι­ώ­της ἐ­βγῆ­κε ἀ­μέ­σως. Κι ἀ­φοῦ, ὕ­στε­ρα ἀ­πὸ ὥ­ρα, ξα­ναμ­πῆ­κε στὸ σπί­τι, ἔ­βρη­κε τὴ γυ­ναί­κα του στὸν ἴ­διον τό­πο, ἀ­σά­λε­φτη, μὲ τ’ ἀ­πο­κοι­μι­σμέ­νο τέ­κνο στὴν ἀγ­κά­λη· τὸν ἀ­ναν­τρά­νι­ζε. Μὰ αὐ­τὸς ἐ­ξα­πλώ­θη κα­τα­γῆς καί, σὰ χορ­τά­τος, ἐ­κοι­μή­θη ὕ­πνον βα­θὺν ὣς τὸ ξη­μέ­ρω­μα.

Τὴν ἄλ­λην ἡ­μέ­ραν, ἀ­φοῦ ἐ­ξύ­πνη­σαν, τῆς εἶ­πε:
— Θὰ πᾶ­με στὰ χτή­μα­τά μας νὰ ἰ­δῶ μὴ καὶ κεῖ­να μού­χουν ἁρ­πά­ξει, κα­θὼς μοῦ­χε πά­ρει καὶ σὲ ὁ σκο­τω­μέ­νος.
—Τὸν σκό­τω­σες;

Τὴν ἡ­μέ­ραν ἐ­κεί­νην ὁ ἥ­λιος δὲν ἐ­φά­νη στὴν ἀ­να­το­λή, για­τὶ ὁ οὐ­ρα­νὸς ἤ­τουν γνέ­φια γε­μά­τος καὶ τὸ φῶς με­τὰ βί­ας ἐ­πλή­θαι­νε.
Κι ὁ Κου­κου­λι­ώ­της, βά­νον­τας φτιά­ρι καὶ τσα­πὶ στὸν ὧ­μο, ἐ­δι­ά­τα­ξε τὴ γυ­ναί­κα νὰ τὸν ἀ­κο­λου­θή­σει μα­ζὶ μὲ τὸ παι­δί της. Κ’ ἔ­τσι ἐ­βγῆ­καν κ’ οἱ τρεῖς ἀ­πὸ τὸ σπί­τι.
Καὶ φτά­νον­τας εἰς τὸ χω­ρά­φι, ποὺ ἤ­τουν πο­λὺ νο­τε­ρὸ ἀ­κό­μη ἀ­πὸ τὴν προ­τη­τε­ρι­νὴ βρο­χὴ, ὁ λη­στὴς ἐ­βάλ­θη νὰ σκά­ψει λάκ­κο.
Δὲν ἐ­πρό­φερ­νε λέ­ξη καὶ τὸ πρό­σω­πό του ἤ­τουν χλο­μό, καὶ ὁ ἱ­δρώς, ποὺ ἔ­βρε­χε τὸ μέ­τω­πό του, ἔ­βγαι­νε κρύ­ος. Τὸ στα­χτὶ φῶς, ποὺ ἔ­πε­φτε ἀ­πὸ τὸν οὐ­ρα­νό, ἐ­χρω­μά­τι­ζε πα­ρά­ξε­να τὸν τό­πο· τὸ χι­νό­πω­ρο τὴν αὐ­γὴν ἐ­κεί­νην ἔ­λε­γεν ὅ­λη του τὴ θλί­ψη.
Ἡ γυ­ναί­κα ἐ­κοί­τα­ζε πε­ρί­ερ­γη κι ἀ­νή­συ­χη, καὶ τὸ παι­δά­κι ἐ­παι­χνι­δοῦ­σε μὲ τὰ γου­λιὰ καὶ μὲ τὰ χώ­μα­τα ποὺ ἀ­νά­σκα­φτεν ὁ κα­κοῦρ­γος. Κ’ ἐ­φά­νη γιὰ μιὰ στιγ­μὴν ὁ ἥ­λιος κ’ ἐ­χρύ­σω­σε τὰ ξαν­θὰ μαλ­λιὰ τοῦ νή­πιου, ποὺ ἀγ­γε­λι­κὰ χα­μο­γέ­λα­σε.
Κι ὡ­στό­σο ὁ λάκ­κος ἤ­τουν ἕ­τοι­μος. Κι ὁ Κου­κου­λι­ώ­της, ἀ­κουμ­πών­τας στὸ φτιά­ρι, εἶ­πε τῆς γυ­ναι­κός του:
— Βά­λ’ το πί­στο­μα μέ­σα!


-------------------------------------------------------------
Πη­γή: Ρέ­νου Ἡ­ρα­κλῆ Ἀ­πο­στο­λί­δη, Ἀν­θο­λο­γί­α τῆς Νε­ο­ελ­λη­νι­κῆς Γραμ­μα­τεί­ας, Το Δι­ή­γη­μα ἀ­πό τὶς ἀρ­χές του στὸν 19ο αἰῶ­να ὣς τὶς μέ­ρες μας, Α’ τό­μος, Τὰ Νέ­α Ἑλ­λη­νι­κά, Ἀ­θῆ­ναι χ.χ. [α΄ δη­μο­σί­ευ­ση περ. Τέ­χνη, 1898-9].

Γ. Μ. Βιζυηνός. Ἅπαντα τὰ διηγήματα.

Γ. Μ. Βιζυηνός. Ἅπαντα τὰ διηγήματα.

Ἔκδοση 2013.
Mὲ σχόλια
 τῶν Η.-Σ. Ἀποστολίδη. 17x24cm. Σελ. 552.

Πλήρης κριτικὴ κι ἀξιολογικὴ ἔκδοση τῶν διηγημάτων, μὲ ἀναλυτικὸ φιλολογικό, ἱστορικὸ κ’ αἰσθητικὸ σχολιασμό. 

Περιλαμβάνονται: Εἰσαγωγὴ γιὰ τὸ Βιζυηνὸ καὶ ἀνάλυση τοῦ ἔργου του, Βιβλιογραφία, Κριτικὸ ὑπόμνημα μὲ τὶς παραλλάσσουσες γραφές, Προλογικὰ σημειώματα γιὰ κάθε διήγημα χωριστὰ μὲ αὐστηρὴ ἀντιμετώπιση τῆς προγενέστερης Ἔρευνας, περισσότερες ἀπὸ 700 ὑποσελίδιες σημειώσεις, 6 εἰδικὰ Παραρτήματα, Γενεαλογικὸ δέντρο, 3 ἀναδιπλούμενοι χάρτες, Γλωσσάριο καὶ πλούσια εἰκονογράφηση.

Ένα πραγματικά ανεκτίμητο, συλλεκτικό βιβλίο για τους αυθεντικούς εραστές της νεοελληνικής λογοτεχνίας! 

Περισσότερα στην ιστοσελίδα: Ρένος Αποστολίδης

Το Μάνκοβετς, απόψε...

Σαλπάραμε οριστικά με το Μάνκοβετς, μοιραίοι, ενταφιασμένοι στις γρανιτένιες του καμπίνες...
Δίχως στίγμα, σε ύδατα που κανένας χάρτης αυτού του κόσμου δε σημειώνει....

Ρένο μου λείπεις - σε ποιούς να μιλήσω πια...

Γιάννης Σταύρου, Καράβι και ναύτες, λάδι σε καμβά

Ρένος Αποστολίδης

Μάνκοβετς

Το Μάνκοβετς, απόψε,
καράβι δίχως ξάρτια και τζιμινιέρες,
μυστηριακό, δίχως φώτα σηματοδοσίας,
σε ταξίδι ανάκουστο αρμενίζει...
Κανένας στο πηδάλιο,
κανένας στην πυξίδα,
πλέει δίχως στίγμα,
σε ύδατα
που κανένας χάρτης αυτού του κόσμου δε σημειώνει!

Κάθε νύχτα,
που ο άνεμος με χιλιάδες αρπάγες,
με χιλιάδες δάχτυλα προσταγής,
με ολολυγμούς,
με θρήνους,
με κραυγές απογνώσεων, με ικεσίες,
παρωθεί στον ίλιγγο της κουπαστής,
πάνω απ' την πάλλευκη άβυσσο
- κάθε νύχτα, το Μάνκοβετς,
μυστηριακό υπερντρέντνωτ
με γρανιτένια θωράκιση,
πλέει σ' άλλα πλάτη,
σ' άλλα μήκη,
σε ύδατα άλλα!
Για χάρη του,
θάλασσες που άλλο καράβι δεν τις αρμένισε ποτέ,
κάτασπρα πέλαγα ξεκορμισμένα απ' το Μεγάλο Γαλαξία,
φτάνουν να το αρμενίσουν!..
Και πλέει
βουβό κι ατάραχο
πάνω απ' όλες τις θύελλες,
πάνω από ελιγμούς και παρεκκλίσεις,
κατάστηθα στυλώνοντας την πλώρη του στη μπόρα,
περήφανο,
άφοβο,
περιφρονητικό, τη μοίρα
του γρανίτη του ακολουθώντας.
Βαστά τη ρότα του ίδια...
Πλέει οληνύχτα,
με το παράξενό του πλήρωμα στις γρανιτένιες του καμπίνες ενταφιασμένο...
Ουρλιάζει ο άνεμος,
η λαίλαπα ολολύζει στη γέφυρά του
- μα εκείνο ακλόνητο
στον Άσπρο του Ωκεανό αρμενίζει!..

...Και τις αυγές,
τ' άστρα που σβήνουν
την τελευταία τους στίλβη αποθέτοντας στα κρύσταλλα της πάχνης
σε απίθανες αχτές τόχουν αθόρυβα προσλιμενίσει...
Τριγυρισμένο από σκοπέλους σκοτεινούς,
φύλακες άγρυπνους,
το βρίσκει η μέρα...
Φτάνει κάθε χάραμα να παραλάβει...- τί;
ποιό αλλόκοτο φορτίο;
Κανείς δεν ξέρει ποιός το ναυλώνει,
κι ούτε για πού της ερχόμενης νύχτας
- για ποιά άλλα μήκη, άλλα πλάτη,
έξω απ' τα σύνορα του κόσμου τούτου!...

Κάθε αυγή,
την αγωνία του αλλόκοτου πληρώματος του στ' άστρα που σβήνουν αναθέτει
και σβήνει πια κι αυτό τις μηχανές του...
Σε ποιά σημαία τόχουν ναυτολογήσει;
Τα χρώματά της ποιά; Να μας τα δείξει!..

Μα κείνο,
ατάραχο,
βουβό,
δεν αποκρίνεται...
Καθυστερεί λίγες ώρες στο λιμάνι
και σα σβήση ο ήλιος πίσω απ' το σύννεφο
ανάβει πάλι τις υπόγειες μηχανές του και ξανακινά!..
Θάλασσες άλλες έχουν έρθει να το αμενίσουν
- άλλοι Άσπροι Ωκεανοί να τους διαπλέυση απόψε!..

Και κάθε νύχτα
το ίδιο...

Το Μάνκοβετς, απόψε,
καράβι δίχως ξάρτια και τζιμινιέρες,
μυστηριακό, δίχως φώτα σηματοδοσίας,
σε ταξίδι ανάκουστο αρμενίζει,
με τις μπούκες των πολυβόλων του έτοιμες!..

Έλα,
έλα μαζί μου,
στις υπόγειες μηχανές του,
εκεί που τα έμβολά του ζυμώνουν ατελείωτα τη ζωή και το θάνατο,
τη φωτιά και τον πόνο,
τον καπνό και τα δάκρυα,
την ασφυξία και τη δίψα,
την πείνα και τη νύχτα,
τον τάφο και το κρύο και την απόγνωση!
Εκεί που οι άξονές του και τα γρανάζια του συντρίβουν,
κονιορτοποιούν,
διαλύουν,
και τα μανόμετρά τους μετρούν οργή χιλίων ατμοσφαιρών,
κ' οι στήλες των θερμομέτρων του σημειώνουν: 24 υπό!

Έλα, έλα μαζί μου
στις υπόγειες μηχανές του
- στην εντάφια γρανιτένια πύλη του Πουργκατόριου!..

Σχόλια & σύγχρονοι ζωγράφοι, ζωγραφική: Το Μάνκοβετς αρμενίζει και πάλι στους ωκεανούς και τις θάλασσες...

Λογοτεχνία & ζωγραφική, σύγχρονοι Έλληνες ζωγράφοι


Γιάννης Σταύρου, Νυχτερινό καράβι, λάδι σε καμβά

Φίλε Ρένο, είχες ήδη δεί την εποχή μας...
Τελειώσαμε έλεγες...

Το Μάνκοβετς αρμενίζει και πάλι στους ωκεανούς και τις θάλασσες. Κι' αυτή τη φορά δεν θα εξαφανιστεί στα μαύρα νερά. Θα μας περιμένει μέχρι το τέλος...

...Έλα,
έλα μαζί μου,
στις υπόγειες μηχανές του,
εκεί που τα έμβολά του ζυμώνουν ατελείωτα τη ζωή και το θάνατο,
τη φωτιά και τον πόνο,
τον καπνό και τα δάκρυα,
την ασφυξία και τη δίψα,
την πείνα και τη νύχτα,
τον τάφο και το κρύο και την απόγνωση!..



Γιάννης Σταύρου, Ρένoς, μικτή τεχνική

Ρένος Αποστολίδης
Μάνκοβετς

Το Μάνκοβετς, απόψε,
καράβι δίχως ξάρτια και τζιμινιέρες,
μυστηριακό, δίχως φώτα σηματοδοσίας,
σε ταξίδι ανάκουστο αρμενίζει...
Κανένας στο πηδάλιο,
κανένας στην πυξίδα,
πλέει δίχως στίγμα,
σε ύδατα
που κανένας χάρτης αυτού του κόσμου δε σημειώνει!

Κάθε νύχτα,
που ο άνεμος με χιλιάδες αρπάγες,
με χιλιάδες δάχτυλα προσταγής,
με ολολυγμούς,
με θρήνους,
με κραυγές απογνώσεων, με ικεσίες,
παρωθεί στον ίλιγγο της κουπαστής,
πάνω απ' την πάλλευκη άβυσσο
- κάθε νύχτα, το Μάνκοβετς,
μυστηριακό υπερντρέντνωτ
με γρανιτένια θωράκιση,
πλέει σ' άλλα πλάτη,
σ' άλλα μήκη,
σε ύδατα άλλα!
Για χάρη του,
θάλασσες που άλλο καράβι δεν τις αρμένισε ποτέ,
κάτασπρα πέλαγα ξεκορμισμένα απ' το Μεγάλο Γαλαξία,
φτάνουν να το αρμενίσουν!..
Και πλέει
βουβό κι ατάραχο
πάνω απ' όλες τις θύελλες,
πάνω από ελιγμούς και παρεκκλίσεις,
κατάστηθα στυλώνοντας την πλώρη του στη μπόρα,
περήφανο,
άφοβο,
περιφρονητικό, τη μοίρα
του γρανίτη του ακολουθώντας.
Βαστά τη ρότα του ίδια...
Πλέει οληνύχτα,
με το παράξενό του πλήρωμα στις γρανιτένιες του καμπίνες ενταφιασμένο...
Ουρλιάζει ο άνεμος,
η λαίλαπα ολολύζει στη γέφυρά του
- μα εκείνο ακλόνητο
στον Άσπρο του Ωκεανό αρμενίζει!..

...Και τις αυγές,
τ' άστρα που σβήνουν
την τελευταία τους στίλβη αποθέτοντας στα κρύσταλλα της πάχνης
σε απίθανες αχτές τόχουν αθόρυβα προσλιμενίσει...
Τριγυρισμένο από σκοπέλους σκοτεινούς,
φύλακες άγρυπνους,
το βρίσκει η μέρα...
Φτάνει κάθε χάραμα να παραλάβει...- τί;
ποιό αλλόκοτο φορτίο;
Κανείς δεν ξέρει ποιός το ναυλώνει,
κι ούτε για πού της ερχόμενης νύχτας
- για ποιά άλλα μήκη, άλλα πλάτη,
έξω απ' τα σύνορα του κόσμου τούτου!...

Κάθε αυγή,
την αγωνία του αλλόκοτου πληρώματλος του στ' άστρα που σβήνουν αναθέτει
και σβήνει πια κι αυτό τις μηχανές του...
Σε ποιά σημαία τόχουν ναυτολογήσει;
Τα χρώματά της ποιά; Να μας τα δείξει!..

Μα κείνο,
ατάραχο,
βουβό,
δεν αποκρίνεται...
Καθυστερεί λίγες ώρες στο λιμάνι
και σα σβήση ο ήλιος πίσω απ' το σύννεφο
ανάβει πάλι τις υπόγειες μηχανές του και ξανακινά!..
Θάλασσες άλλες έχουν έρθει να το αμενίσουν
- άλλοι Άσπροι Ωκεανοί να τους διαπλέυση απόψε!..

Και κάθε νύχτα
το ίδιο...

Το Μάνκοβετς, απόψε,
καράβι δίχως ξάρτια και τζιμινιέρες,
μυστηριακό, δίχως φώτα σηματοδοσίας,
σε ταξίδι ανάκουστο αρμενίζει,
με τις μπούκες των πολυβόλων του έτοιμες!..

Έλα,
έλα μαζί μου,
στις υπόγειες μηχανές του,
εκεί που τα έμβολά του ζυμώνουν ατελείωτα τη ζωή και το θάνατο,
τη φωτιά και τον πόνο,
τον καπνό και τα δάκρυα,
την ασφυξία και τη δίψα,
την πείνα και τη νύχτα,
τον τάφο και το κρύο και την απόγνωση!
Εκεί που οι άξονές του και τα γρανάζια του συντρίβουν,
κονιορτοποιούν,
διαλύουν,
και τα μανόμετρά τους μετρούν οργή χιλίων ατμοσφαιρών,
κ' οι στήλες των θερμομέτρων του σημειώνουν: 24 υπό!

Έλα, έλα μαζί μου
στις υπόγειες μηχανές του
- στην εντάφια γρανιτένια πύλη του Πουργκατόριου!..

Γιάννης Σταύρου: χαιρετισμός στον Ρένο...

Γιάννης Σταύρου, Πορτρέτο του Ρένου, μικτή τεχνική

Επίκαιρος ο λόγος σου καλέ μου φίλε Ρένο...

Τέτοιες γελοίες και σαχλές μέρες - πρώτα θίγεται η αισθητική μας και μετά η επιβίωση και η ασφάλεια μας - όπως οι τρέχουσες των "ευρωεκλογών", είναι έντονη η απουσία σου φίλε μου. Θάχαμε ανταλλάξει πολλές κουβέντες, θάχαμε ξεσπαθώσει. Σκέψη, λόγος, διάλογος, θυμός, γέλιο. Χωρίς τις υποχρεωτικές περικοπές που επιβάλλει η καταναγκαστική βλακεία του περιβάλλοντος.
Μου λείπει ο ζωντανός σου λόγος. Σούλεγα συχνά ότι για μένα μετρούσε η προσωπικότητα σου πάνω από τα βιβλία σου.

Σήμερα, θα αρκεστώ στα γραπτά σου - δε μου μένει τίποτα άλλο:

Κ'εγώ, από την πλευρά μου, πιστεύω πως ό,τι λέω πάει στο βάθος των συνειδήσεων -κάποιων συνειδήσεων- και δημιουργεί κριτήρια, στα οποία δεν αντέχει η πολιτική ανουσιότητα και κενότητα των φορέων και των κομμάτων και των παρατάξεων και των σχημάτων του ΚΟΝΦΟΡΜ! Πιστεύω, εντέλει, πως λίγο ακόμα, όχι πολύ, θα χορεύουν στον Τόπο μας τις γελοίες πολιτικές τους οι κενοί, γιατί θα ξυπνήση, θα ξυπνήση φοβερά -μην πλανιέστε- ο Λαός αυτός... Eγώ πάντως και θα πεθάνω ακόμα, αλλά θα κάνω το παν για να τον ξυπνήσω, να τον ξεσηκώσω!

"Κατηγορώ", Ρένου Αποστολίδη, Εκδόσεις Νέα Ελληνικά

Όταν ζωγράφιζα το εξώφυλλο για το τελευταίο σου βιβλίο "Το Μαύρο Καράβι"

Γιάννης Σταύρου, Ο Ρένος με τον Κεραυνό, σχέδιο