Ήρκος Αποστολίδης, ο Δάσκαλος!

Mόλις τελείωσα το πορτρέτο σου...
Ήρκος Αποστολίδης, ο Δάσκαλος!
Ένας τίτλος που δικαιωματικά σου ανήκει.
Με τον απαράμιλλο λόγο του στοχαστή, του γλωσσολόγου και του γλωσσοπλάστη, του επιστήμονα φιλόλογου.
Περήφανος που είμαι φίλος σου!
Περιμένω με ανυπομονησία το σπουδαίο σου πόνημα πάνω στο "ΤΑΔΕ ΕΦΗ ΖΑΡΑΤΟΥΣΤΡΑ" του Νίτσε.

                                Γιάννης Σταύρου, Ήρκος Αποστολίδης

βλέμμα...

 Όταν το άδολο, θεσπέσιο βλέμμα ενός μικρού ανθρώπου σου χαρίζει την ελπίδα της συνέχειας...

 

Γιάννης Σταύρου, "Το μωρό που αγαπήσαμε"

κόσμοι...

"Αν δεν είχα δημιουργήσει τον δικό μου κόσμο, θα είχα πιθανόν πεθάνει στον κόσμο των άλλων."
Αναίς Νιν
*
"Si je n’avais pas créé mon propre monde, je serais probablement morte dans celui des autres."
Anais Nin

 

Γιάννης Σταύρου, λεπτομέρειες από έργα μου, ατάκτως ειρημένα

κόρακες και κόλακες...

... μας τριγυρίζουν κόρακες και κόλακες, που διαφέρουν 
στο λάμδα και στο ρο. 
Ο κόρακας τρώει πτώματα και ο κόλακας σε τρώει ζωντανό...
 
Δημήτρης Χορν

Γιάννης Σταύρου, Πορτρέτο Δημήτρη Χορν, μικτή τεχνική

το εντονότατο συναίσθημα πως δεν είμαστε στην Ελλάδα...

Να νοσταλγείς τον τόπο σου, ζώντας στον τόπο σου, τίποτα δεν είναι πιο πικρό...

 

Γιάννης Σταύρου, Πορτρέτο του Γιώργου Σεφέρη, μικτή τεχνική

Γιώργος Σεφέρης

''Μένει νὰ ξαναβροῦμε τὴ ζωή μας, τώρα ποὺ δὲν ἔχουμε πιὰ τίποτα. Φαντάζομαι, ἐκεῖνος ποὺ θὰ ξαναβρεῖ τὴ ζωή, ἔξω ἀπὸ τόσα χαρτιά, τόσα συναισθήματα, τόσες διαμάχες καὶ τόσες πολλὲς διδασκαλίες θὰ εἶναι κάποιος σὰν ἐμᾶς, μόνο λιγάκι πιὸ σκληρὸς στὴ μνήμη...''

(Ἀπόσπασμα, «Τετράδιο γυμνασμάτων», ἐκδ. Ἴκαρος, 1993)
*
"Όσο προχωρεί ο καιρός και τα γεγονότα, ζω ολοένα με το εντονότατο συναίσθημα πως δεν είμαστε στην Ελλάδα, πως αυτό το κατασκεύασμα που τόσο σπουδαίοι και ποικίλοι απεικονίζουν καθημερινά δεν είναι ο τόπος μας αλλά ένας εφιάλτης με ελάχιστα φωτεινά διαλείμματα, γεμάτα μια πολύ βαριά νοσταλγία. Να νοσταλγείς τον τόπο σου, ζώντας στον τόπο σου, τίποτα δεν είναι πιο πικρό. Ωστόσο νομίζω πως αυτό το συναίσθημα, συνειδητό ή όχι — αδιάφορο, χαραχτηρίζει όσους από τους ανθρώπους μας των εκατό τόσων τελευταίων χρόνων αξίζει να τους λογαριάσει κανείς. Οι μεγάλοι κολυμπητάδες, που αγωνίστηκαν, όσο κρατούσαν τα μπράτσα τους, να φτάσουν και να ιδούνε από πιο κοντά αυτό το σκληρό νησί του Αιόλου, την άλλη Ελλάδα."

(Ἀπόσπασμα, Μέρες Γ΄. 16 Απρίλη 1934 - 14 Δεκέμβρη 1940, Ίκαρος, Αθήνα 1984)

Για τον Ρένο...

 

Γιάννης Σταύρου, Πορτρέτο του Ρένου Αποστολίδη, μικτή τεχνική

"Τον Ρένο Αποστολίδη τον γνώρισα από τον καλό μου φίλο Μελέτη Μελετόπουλο. Ήταν κιόλας στα πρώτα χρόνια που είχε ξεκινήσει η "Νέα Κοινωνιολογία" και ο Μελέτης έκανε στο σπίτι του συγκεντρώσεις όπου συζητούσαμε  επί ώρες με τον Ρένο για τον Ηράκλειτο, τον Νίτσε, τον ελληνικό εμφύλιο, την ελληνική διανόηση και την δική του πορεία. Στην συνέχεια τον επισκεφτήκαμε στο σπίτι του στην οδό Μηθύμνης και κατόπιν   στο καινούργιο του σπίτι στο Χολαργό. Ένα άλλο βράδυ με τον Μελέτη και τον καθηγητή Γιώργο Παγουλάτο πήγαμε σε μια ταβέρνα στην Πεντέλη. Η κουβέντα ως συνήθως ήταν πολύ ενδιαφέρουσα και συνεχίστηκε μέχρι τις πρωϊνές ώρες στην πλατεία του Χαλανδρίου.

Δεν θα επαναλάβω πόσο έγκυρος φιλόλογος ήταν αλλά το κύριο χαρακτηριστικό ήταν να εμπνέει ένα δυνατό αίσθημα ελευθερίας που δεν συμβιβαζόταν με τίποτε  και με κανένα. Ο ίδιος αυτό το αίσθημα το πλήρωσε με μια συστηματική σιωπή έναντι του έργου του. Μια κριτική στην "Επιθεώρηση Τέχνης" για την "Πυραμίδα 67"  και έκτοτε σιωπή,σπάνια γραφόταν κάτι για το έργο του. Είναι η συνήθης τακτική να αποφεύγεται  η αντιπαράθεση με κάποιον που δεν συμφωνούμε μαζί του  με τη προσδοκία  (στην πραγματικότητα αυταπάτη γιατί η αξιοσύνη ενός υπάρχει ανεξάρτητα από τα δικά μας θετικά ή αρνητικά αισθήματα) ότι έτσι ο αντίπαλος δεν  θα  αποκτήσει υπόσταση (πολλά τα σχετικά παραδείγματα, αναφέρω ότι η σημαντική μελέτη του Γ.Καραμπελιά για το δημοτικό τραγούδι , που εκδόθηκε σχετικά πρόσφατα,δεν παρουσιάστηκε σε καμία κριτική βιβλίου σε αντίθεση με ότι συμβαίνει με την αντίστοιχη του Π.Μπουκάλα που  χαίρει μεγάλης προβολής από τις εφημερίδες και την ΕΡΤ).

Θεωρώ ότι  τα έργα του Ρένου για τον εμφύλιο είναι ότι πιο σημαντικό έχει γραφτεί  στην λογοτεχνία μας  για την περίοδο αυτή (το "Κιβώτιο" του Άρη Αλεξάνδρου με κριτική διάθεση προς την  τακτική της αριστεράς  είναι συγκριτικά αναιμικό). Όμως δεν επιδέχεται  να χρησιμοποιηθεί για την ιδεολογική ανάγνωση και χειραγώγηση της ιστορίας είτε από την μια είτε από την άλλη πλευρά. Παρουσιάζει τις δύο παρατάξεις του εμφυλίου να εναλλάσσουν τους ρόλους του  θύτη και του θύματος. Τελικά βέβαια όλοι υπήρξαν χαμένοι και θύματα όμως κάτι τέτοιο δεν είναι εύκολο να αναγνωριστεί όταν σκοπός είναι ο αντίπαλος να φορτωθεί με τις ευθύνες για ότι δυσάρεστο συνέβη."

Περισσότερα:
ΣΠΥΡΟΣ ΚΟΥΤΡΟΥΛΗΣ

απώλεια...

Από σήμερα χωρίς τον Χάρρυ Κλυνν. Θα μας λείψει. Είμαι σίγουρος ότι ο παράδεισος θα του είναι πολύ βαρετός.
Αντίο Χάρρυ!

Γιάννης Σταύρου, Σκίτσο του Χάρρυ Κλυνν (1997)

Όλα γκρεμιστήκανε...

Το σκυλί στην πόρτα μας
έγινε τσακάλι.
Πέφτουν οι καλύτεροι
προχωρούν οι άλλοι...

Γιάννης Σταύρου, Πορτρέτο Νίκου Γκάτσου, μικτή τεχνική

Νίκος Γκάτσος
Γκρεμίσανε τα φράγματα

Εδώ που τώρα φτάσαμε
τι γίνεται μετά
κερδίσαμε ή χάσαμε
κανείς δε μας ρωτά

Τον δρόμο τον περάσαμε
μαζί και χωριστά
σωστά τα λογαριάσαμε
δε βγήκανε σωστά.

Κερδίσαμε ή χάσαμε
ποιος μας ρωτά;

Για να κριθούν τα πράγματα
στο δύσκολο καιρό
γκρεμίσανε τα φράγματα
να τρέξει το νερό

Μα τα παλιά φαντάσματα
σαν είδαν το σεισμό
οργώσαν τα χαλάσματα
και σπείραν διχασμό

Γκρεμίσανε τα φράγματα
και τι μ' αυτό;

Κι εσείς που δοκιμάσατε
της ήττας την ντροπή
κερδίσατε ή χάσατε
κανείς δε θα το πει

Μα σίγουρα διαβάσατε
τι γράφει το χαρτί
Ούτε σε ήλιο μοιάσατε
ούτε και σ' αστραπή

Κερδίσατε ή χάσατε
ποιος θα το πει;

Μακρινή της αγάπης ώρα

Στη ζωή μας βρήκαμε
ήλιους και φεγγάρια.
Μόνοι μας τα σβήσαμε
κι ήρθανε σκοτάδια.

Μακρινή της αγάπης ώρα,
σε ξεχάσαμε.
Μες στη λάσπη και μες στη μπόρα
τις ψυχές μας τις χάσαμε.

Όλα γκρεμιστήκανε,
δεν υπάρχει νόμος.
Στην καρδιά παράπονο
και στα μάτια ο τρόμος.

Το σκυλί στην πόρτα μας
έγινε τσακάλι.
Πέφτουν οι καλύτεροι
προχωρούν οι άλλοι.

να μη σκέπτεσαι οτιδήποτε θα ξεπερνούσε τον ορίζοντα ενός οδοκαθαριστή...

"Η ιστορία είναι ένας εφιάλτης 
από τον οποίο προσπαθώ να ξυπνήσω", Tζέημς Τζόυς

Γιάννης Σταύρου, Πορτρέτο νέας γυναίκας, λάδι σε καμβά (λεπτομέρεια)

Άρθουρ Κέστλερ
(Διάφορα αποσπάσματα)

Ένας διανοούμενος δεν μπορούσε ποτέ να γίνει αληθινός προλετάριος, αλλά είχε καθήκον να πλησιάσει όσο γίνεται περισσότερο τον προλετάριο. Πολλοί το επιχειρούσαν καταργώντας τη γραβάτα, φορώντας το πουλόβερ κατάσαρκα και έχοντας νύχια με πένθος. Όμως κάτι τέτοια φτηνά της σνομπαρίας δεν ενθαρρύνονταν αρμοδίως. Η σωστή μέθοδος ήταν ποτέ να μη λες, να μη γράφεις και προπάντων ποτέ να μη σκέπτεσαι οτιδήποτε θα ξεπερνούσε τον ορίζοντα ενός οδοκαθαριστή.

Ο κίνδυνος δεν είναι ότι θα ξυπνήσουμε μια μέρα και θα ανακαλύψουμε ότι ζούμε σε ένα φασιστικό καθεστώς. Ο κίνδυνος είναι ότι θα πέσουμε ένα βράδυ για ύπνο αγνοώντας ότι ήδη ζούμε σε ένα.

Έχοντας απορρίψει κάθε σύμβαση και κάθε κανόνα της ηθικής του “ευ αγωνιζέσθαι” μόνη κατευθυντήρια αρχή είναι ο “λογικός” μας ειρμός. Μας δεσμεύει αμείλικτη η υποχρέωση να ακολουθούμε το νήμα της σκεψης μας ως την εσχάτη συνέπεια της και να ενεργούμε σύμφωνα με αυτό

Το κόμμα ποτέ δεν σφάλλει», είπε. «Εσύ και εγώ μπορεί να κάνουμε σφάλματα. Όχι όμως το Κόμμα. Το Κόμμα, σύντροφε, είναι κάτι περισσότερο από μένα και από σένα κι από χιλιάδες άλλους, σαν και σένα και σαν και μένα. Το Κόμμα είναι η ενσωμάτωση της επαναστατικής ιδέας μέσα στην Ιστορία. Η Ιστορία δεν έχει τύψεις. Δεν έχει ούτε τύψεις ούτε δισταγμούς. Αδιάφορη και αλάθητη κυλάει προς τον σκοπό της. Σε κάθε στροφή, μεσ' τη διαδρομή της, αφήνει πίσω της την ιλύ που κουβαλάει και τα κουφάρια των πνιγμένων. Η Ιστορία ξέρει τη δουλειά της και δεν σφάλλει, κι όποιος δεν έχει απόλυτη πίστη στην Ιστορία δεν μπορεί να ανήκει στις τάξεις του Κόμματος.
*
Ο νόμος της αδράνειας εφαρμόζεται και στη φαντασία. Δεν μπορούμε να φανταστούμε ότι το αύριο θα είναι διαφορετικό από το σήμερα.

Η δημοκρατία είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να την εμπιστευθούμε στους ψηφοφόρους.

Χθες τη νύχτα έλυσα το μυστήριο του Σύμπαντος, αλλά σήμερα το πρωί το ξέχασα.

Ρένο, μου λείπεις...

Κ' έτσι, δεν έχεις πουθενά πια να πας,
και κάθεσαι μονάχος σου και πλήττεις,
με την υποψία
μήπως έχεις κιόλας αργοπορήσει...

Γιάννης Σταύρου, Ο Ρένος με τον Κεραυνό, σχέδιο

Ρένος Αποστολίδης
Αφού κρατάς ένα βιβλίο στο χέρι

᾿Αφοῦ κρατᾶς ἕνα βιβλίο στὸ χέρι, τί περιμένεις;
Θὰ πῇ πὼς δέν ἦρθα καὶ δέν ἦρθες
δὲ βγῆκα καὶ δὲ βγῆκες,
δὲ συναντηθήκαμε, δέ θὰ συναντηθοῦμε...
Ποιός εἶμαι; καὶ ποιά εἶσαι; θὰ πῇ·
δέ σὲ ξέρω καὶ δέ μὲ ξέρεις·
δέ θὰ σὲ μάθω καὶ δέ θὰ μὲ μάθῇς
- αὐτό θὰ πῇ ἕνα βιβλίο στὸ χέρι !.. Θὰ πῇ βαριέσαι, καὶ βαριέμαι·
σοῦ εἶμαι ἀδιάφορος καὶ μοῦ εἶσαι ἀδιάφορη.
Τὸ φαΐ σου καίγεται, ἂν μ' ἀκολουθήσῃς ;
Τὸ ραντεβού σου ἀργεῖ καὶ σὲ συντροφεύω ;..
Μὰ ἐμένα τί μὲ νοιάζει κι ἂν μαγειρεύῃς, 
κι ἂν δὲν τρῶς διόλου - τί 
κι ἂν τὸ ραντεβού σου ἀργεῖ;.. 
Κι ἂντρας ἂν εἶσαι 
- σὲ προτιμάω γυναῖκα· 
καὶ γέρος - νέο· 
κι ἄσκημη πούσαι - γίνε ὄμορφη· 
κ' ἐνάρετη - πάψε ! γίνε ἄσεμνη, δαιμονισμένη !.. 
(Κι οὔτε καὶ σὲ προτιμάω - βαριέμαι...)
Αὐτό θὰ πῇ ἕνα βιβλίο στὸ χέρι...
Θὰ πῇ ἕναν τάφο ν' ἀνοίξῃς – νὰ κάτσῃς δίπλα σ' ἕναν τάφο, 
σ' ἕα στεντούκι μὲ ξένα πράγματα καὶ ροῦχα, 
σ' ἕνα παράθυρο χωρίς διαβάτες – κι οὔτ' ἕνα παιδί 
νὰ μή ρωτήσῃς πῶς τὸ λέν, 
τί τάξη πάει...
Αὐτό θὰ πῇ ἕνα βιβλίο...
῞Ενα βιβλίο θὰ πῇ: νούμερο κάτω ἀπ' τὸ μηδέν, 
κάθοδο κάτω ἀπ' τὸ μηδὲν 
- τὰ πόδια πάνω, τὸ κεφάλι κάτω, 
τὰ πέλματα συναντημένα μ' ἄλλα πέλματα 
ποὺ περπατᾶν στὴν 'πάνω γη' 
ἀνυποψίαστα...

(῾Ρένος, "᾿Αφοῦ κρατᾶς ἕνα βιβλίο...", ᾿Ανθ. Α', σ. 90)

Γιάννης Σταύρου, Πορτρέτο του Ρένου, μικτή τεχνική

Η Υποψία

῾Ο ἕνας, πέθανε ἀπὸ λάθος.
῾Ο ἄλλος, ἔφυγε μὲ μιὰ σχεδία γιὰ τὸ Γιοχάνεσμπουργκ -
γιατ' οἱ δικοί του πῆγαν ἐκεῖ κάτω,
λὲς κ' ἤτανε Σεπτέβρης κι ἀλλάζαν συνοικία.
῾Ο τρίτος, αὐτοκτόνησε.
῾Η ἀγάπη σου, παντρεύτηκε - τὴν πῆρες ἐσύ ( τὸ ἴδιο κάνει ).
῎Αλλοι σκοτώθηκαν, ἄλλοι τρελλάθηκαν...
῞Ολοι, τέλοσπάντων, κατὰ κάποιο τρόπο 'λεῖψαν'.
Παρατῆσαν τὰ σπίτια τους σὲ ξένους,
νὰ περνᾶμε ἀπόξω,
νὰ τ' ἀναγνωρίζουμε
καὶ νὰ μήν τολμᾶμε νὰ σφυρίξουμε.
Νὰ λέμε: – 'Πάει αὐτός !'
῎Η: – 'Σπουδάζει στὴ Σορβόννη...'
Καὶ τὸ ἀποτέλεσμα:
Νάρχουνται κάτι ἀπογέματα,
ὁλόιδια μὲ τ' ἀλλοτινά,
καὶ νὰ λές: – 'Πάω στὸ Νῖκο...'
(᾿Αλλὰ δ έ ν πᾶς. ῎Εχει πεθάνει.)
– 'Πάω στὸ Γιάννη...' (᾿Αλλὰ δ έ ν πᾶς,
μήτε σ' αὐτόν,
δίχως σημάδι στὸν κρόταφο...)

Κ' ἔτσι, δέν ἔχεις πουθενά πιὰ νὰ πᾶς,
καὶ κάθεσαι μονάχος σου καὶ πλήττεις,
μὲ τὴν ὑποψία
μήπως ἔχεις κιόλας ἀργοπορήσει...

(᾿Ανθ. Α', σ. 85)

Δεν είναι το τραγούδι μου απλοϊκό και ευχάριστο...

Δεν είναι το τραγούδι μου μονόφωνη αρτηρία, ούτε μια πολυφωνική και λαϊκή υστερία. Είναι μια μυστική πηγή, μια στάση πρέπουσα και ηθική απέναντι στα ψεύδη του καιρού μας, ένα παιχνίδι ευφάνταστο μ' απρόβλεπτους κανόνες, μια μελωδία απρόσμενη που γίνεται δική σας, δεμένη αδιάσπαστα με άφθαρτες λέξεις ποιητικές και ξαναγεννημένες...

 

Γιάννης Σταύρου, Πορτρέτο του Μάνου Χατζιδάκι, λάδι σε καμβά

Μάνος Χατζιδάκις
Ο καθρέφτης και το μαχαίρι
(απόσπασμα)
Δεν είναι το τραγούδι μου απλοϊκό και ευχάριστο σαν το τενεκεδένιο σήμα μιας πολιτικής παράταξης ή ενός αθλητικού συλλόγου. Δεν κολακεύει τις συνήθειές σας ούτε και διασκεδάζει την αμηχανία σας, την οικογενειακή σας πλήξη ή την ερωτική σας ανεπάρκεια.
Δεν είναι το τραγούδι μου μονόφωνη αρτηρία, ούτε μια πολυφωνική και λαϊκή υστερία. Είναι μια μυστική πηγή, μια στάση πρέπουσα και ηθική απέναντι στα ψεύδη του καιρού μας, ένα παιχνίδι ευφάνταστο μ' απρόβλεπτους κανόνες, μια μελωδία απρόσμενη που γίνεται δική σας, δεμένη αδιάσπαστα με άφθαρτες λέξεις ποιητικές και ξαναγεννημένες. Και μην ξεχάσετε. Σαν φύγετε από δω, δε σας ανήκει παρά μονάχα το αίσθημα, η σκέψη και τα ερωτήματα, που ολόκληρο το βράδυ σας μετέδωσα μεσ' απ' τη μουσική μου. Σε μένα απομένει το τραγούδι, η μαγική στιγμή μου, που είναι μια εξαίσια απάντηση αρκεί να με ρωτήσετε. Κι ύστερα σας παρακαλώ σωπάστε! Γιατί θα τραγουδήσω!»


Ερωτικό
Στον Σείριο υπάρχουνε παιδιά
Lorca

Κι αν γεννηθείς κάποια στιγμή
Μιαν άλλη που δε θα υπάρχω
Μη φοβηθείς
Και θα με βρεις είτε σαν άστρο
Όταν μονάχος περπατάς στην παγωμένη νύχτα
Είτε στο βλέμμα ενός παιδιού που θα σε προσπεράσει
Είτε στη φλόγα ενός κεριού που θα κρατάς
Διαβαίνοντας το σκοτεινό το δάσος

Γιατί ψηλά στον ουρανό που κατοικούνε τ΄ άστρα
Μαζεύοντ΄ όλοι οι ποιητές
Και οι εραστές καπνίζουν σιωπηλοί πράσινα φύλλα
Μασάν χρυσόσκονη πηδάνε τα ποτάμια
Και περιμένουν
Να λιγωθούν οι αστερισμοί και να λιγοθυμήσουν
Να πέσουν μέσ΄ στον ύπνο σου
Να γίνουν αναστεναγμός στην άκρη των χειλιών σου
Να σε ξυπνήσουν και να δεις απ΄ το παράθυρο σου
Το πρόσωπό μου φωτεινό
Να σχηματίζει αστερισμό
Να σου χαμογελάει
Και να σου ψιθυρίζει
Καλή νύχτα

Από την ποιητική συλλογή του Μάνου Χατζιδάκι: «Μυθολογία»

"Τώρα που ζω με τον εαυτό μου βαθειά κι απόλυτα, θέλω να μάθω ο ίδιος ποιός υπήρξα, τί σκέφθηκα, πώς έζησα και τί είναι αυτό που συνθέτει την μελλοντική μου απουσία."