Δεν ακούω τι λένε...

Δεν ακούω πια τι λένε οι άνθρωποι, απλά παρακολουθώ τι κάνουν. Η συμπεριφορά δεν λέει ποτέ ψέματα.
Winston Churchill
*
I no longer listen to what people say, I just watch what they do. Behavior never lies.

Γιάννης Σταύρου, Ακρόπολις στο φως του φεγγαριού

28η Οκτωβρίου 1940 - Νυν υπέρ πάντων αγών!

 Ω παίδες Ελλήνων, ίτε, Ελευθερούτε  

πατρίδα, ελευθερούτε δε παίδας, γυναίκας, 

θεών τε πατρώων έδη, θήκας τε προγόνων  

νυν υπέρ πάντων αγών! 

Αισχύλος

(Ω παίδες Ελλήνων, εμπρός να κρατήσετε ελεύθερη την / πατρίδα, τα παιδιά μας, τις γυναίκες μας, τα ιερά / των θεών των πατέρων μας, και τους τάφους των προγόνων μας, τώρα, / για όλα αυτά ο αγώνας!)

 

Γιάννης Σταύρου, Ακρόπολις με πανσέληνο

Βρίσκεται σε πλήρη παρακμή...

 Η ζέστη είναι παροδικό φαινόμενο· η αγραμματοσύνη μας διαρκές.
«Ο Θεμιστοκλής, μ' ένα διάταγμα που όλοι, επιδοκίμασαν, καταδίκασε σε θάνατο τον διερμηνέα των απεσταλμένων του Ξέρξη, ο οποίος ζήτησε "γην και ύδωρ" από τους Αθηναίους, διότι "τόλμησε να χρησιμοποιήσει την ελληνική γλώσσα για να μεταφέρει τις διαταγές ενός βαρβάρου." Ένας λαός δεν προβαίνει σε παρόμοια κίνηση παρά στην κορυφή της διαδρομής του. Βρίσκεται σε πλήρη παρακμή, βρίσκεται εκτός Ιστορίας από τη στιγμή που δεν πιστεύει πλέον στη γλώσσα του, από τη στιγμή που παύει να την θεωρεί υπέρτατη μορφή έκφρασης, ως τη γλώσσα καθ' εαυτήν.» 

Εμίλ Σιοράν,"De l'inconvénient d'être né" (μετ. Α. Καραβασίλης, Εκδ. ΣΤΙΓΜΗ)

                                        Γιάννης Σταύρου, Ακρόπολη 5.45

βρύσιν παρηγορίας...

Δυστυχησμένα πλάσματα / τῆς πλέον δυστυχησμένης

φύσεως, τελειώνομεν / ἕνα θρῆνον καὶ εἰς ἄλλον / πέφτομεν πάλιν...

 

                             Γιάννης Σταύρου, Ακρόπολις
 

Ανδρέας Κάλβος

Ωιδή Εννάτη

Εις Ελευθερίαν

(απόσπασμα)

α´.

Δυστυχησμένα πλάσματα

τῆς πλέον δυστυχησμένης

φύσεως, τελειώνομεν

ἕνα θρῆνον καὶ εἰς ἄλλον

πέφτομεν πάλιν.

β´.

Ἡμεῖς κατεδικάσθημεν

ἄθλιοι, κοπιασμένοι,

πάντα ῾νὰ κατατρέχωμεν,

ἀλλὰ ποτὲ δὲν φθάνομεν

τὴν εὐτυχίαν.

γ´.

Ἴσως (ἂν δὲν μὲ τρέφῃ

ματαία ἐλπίς) εὑρίσκεται

μετὰ τὸν θάνατόν μου

γλυκυτέρα ζωὴ

καὶ μὲ προσμένει.

δ´.

Ὅμως, διατὶ ἐὰν ἔσπειρε

παντοῦ εἰς τὴν οἰκουμένην

τὴν χαρὰν μὲ᾿ τὴν θλῖψιν

τοῦ ἐπουρανίου πατρὸς

τὸ δίκαιον χέρι·

ε´.

Διατὶ κ᾿ ἐδῶ ὅπου μ᾿ ἔρριψεν

εἰς τὴν ἀέριον σφαῖραν,

μίαν ῾νὰ μὴν εὕρω τρέχουσαν

διὰ μέ, μόνην μίαν βρύσιν

παρηγορίας;

ς´.

Βρύσιν! - Καὶ τὰ θαυμάσια

τῆς Ἀρετῆς ἀένναα

νερὰ δὲν βλέπω; Χύνονται

ποταμηδὸν τρυγύρω μου,

τὴν γῆν σκεπάζουν.

ζ´.

Ὦ θνητοί, ποτισθῆτε.

Ἔαν τὸ θεῖον πίετε

ρεῦμα, ὁ πόνος μὲ᾿ δάκρυα

τὴν τράπεζαν, τὸ στρῶμα σας

ἂς βρέξῃ τότε.

η´.

Ἂς ἔλθῃ τότε, ἂς ἔλθῃ

῾νὰ σᾶς περικυκλώσῃ

μὲ᾿ σκοτεινά, βρονταῖα,

πεπυκνωμένα σύννεφα

ἡ δυστυχία.

θ´.

Μία δύναμις οὐράνιος

εἰς τὴν ψυχήν σας δίδει

πτερὰ ἐλαφρά, καὶ ὑψώνεται

λαμπρὸν τὸ μέτωπόν σας

ὑπὲρ τὴν νύκτα.

ι´.

Ἀπὸ τὰ ὀλύμπια δώματα

δροσερὸν καταβαίνει

χαρᾶς, ἐλαίου φύσημα,

καὶ στεγνώνει τὰ δάκρυα·

τὸν ἵδρωτά σας.

ια´.

Ἐκεῖ ὅπου ἐπατήσατε

ἰδοὺ οἱ καρποὶ φυτρώνουν,

καὶ τ᾿ ἄνθη ἰδοὺ σκορπίζουσι

τὰ κύματα εὐτυχῆ

τῆς μυρωδίας.

ιβ´.

Τῆς Φιλίας ἡ Χάριτες,

καὶ τοῦ Ὑμεναίου, συμπλέκουσι

χορῶν πλουσίους στεφάνους·

βωμὸν ἔχουν τὸν θρόνον σας

καὶ τὸν δοξάζουν.

ιγ´.

Ἂν εἰς δικαίους ἔλθητε

πολέμους, ἢ ἕνα μνῆμα,

μνῆμα τίμιον εὑρίσκετε,

ἢ τῶν θριάμβων τ᾿ ᾄσματα,

καὶ τὰ κλωνάρια.

ιδ´.

Τὰ πολύχρυσα πέπλα,

καὶ τ᾿ ἀρώματα ὁ Πλοῦτος,

γλυκὺ ἡ Σοφία τὸ φίλημα

σᾶς χαρίζει ἐὰν ἦναι

μὲ σᾶς ἡ εἰρήνη.

ιε´.

Ὦ Ἀρετή! πολύτιμος

θεά, σὺ ἠγάπας πάλαι

τὸν Κιθαιρῶνα, σήμερον

τὴν γῆν μὴ παραιτήσῃς,

τὴν πατρικήν μου.

ανάστειλε τη νύχτα μου... Καλή Χρονιά!

Έλα λοιπόν, και με τα μάτια σου,
που ’ναι καταχνιά και ενάστρωση,
το σύθαμπο και το πρωί
σε μιαν αλλόκοτη σύγκλιση,
ανάστειλε τη νύχτα μου.

                            Γιάννης Σταύρου, Αυγή στην Ακρόπολη, 5.45

Κική Δημουλά
Παράκλησις

Αυτή τη μέρα
άφησε να σου εμπιστευθώ την ιστορία μου:
Μελαγχολικός της ζωής άνεμος είμαι
που νυχτώθηκα κι απόμεινα σ’ ένα χθες ανάλγητο.

Έλα λοιπόν, και με τα μάτια σου,
που ’ναι καταχνιά και ενάστρωση,
το σύθαμπο και το πρωί
σε μιαν αλλόκοτη σύγκλιση,
ανάστειλε τη νύχτα μου.

Έλα.
Κι ας είναι μοιραίο πως αργότερα,
όταν ανάμεσά μας θ’ αναδεύεται,
σε ανυπόφορη μεγέθυνση,
το μυστικό μας τ’ αδυσώπητο
—πως σημερινοί είμαστε και ξένοι—
με τον υποβολέα της πίκρας μου
παμπάλαιο κατευόδιο θ’ απαγγείλω πάλι
στις ώρες τις αγέρωχες,
που ανεβασμένες στη σχεδία του ανέκκλητου
προς ένα αδηφάγο αύριο θα λάμνουν.

Από τη συλλογή Έρεβος (1956) της Κικής Δημουλά

Χώρα...

"Χώρα σημαίνει να μην είσαι μόνος, γνωρίζοντας ότι στους ανθρώπους, στα φυτά, στη γη υπάρχει κάτι δικό σου, που ακόμα και όταν λείπεις, αυτό είναι εκεί να σε περιμένει."
Τσέζαρε Παβέζε

                                                     Γιάννης Σταύρου, Δειλινό στην Ακρόπολη

28 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 1940

 Ω παίδες Ελλήνων, ίτε, Ελευθερούτε  

πατρίδα, ελευθερούτε δε παίδας, γυναίκας, 

θεών τε πατρώων έδη, θήκας τε προγόνων  

νυν υπέρ πάντων αγών! 

Αισχύλος

(Ω παίδες Ελλήνων, εμπρός να κρατήσετε ελεύθερη την / πατρίδα, τα παιδιά μας, τις γυναίκες μας, τα ιερά / των θεών των πατέρων μας, και τους τάφους των προγόνων μας, τώρα, / για όλα αυτά ο αγώνας!)

 

Γιάννης Σταύρου, Ακρόπολις με πανσέληνο

η σιωπή...

Υπάρχει μια στιγμή που οι λέξεις φθείρονται.
Και η σιωπή αρχίζει να λέει....
Χαλίλ Γκιμπράν

 

Γιάννης Σταύρου, Ανατολή Σελήνης στην Ακρόπολη

το μοναδικό πράγμα που δεν μπορεί να βλάψει ο χρόνος...

"Η ομορφιά είναι το μοναδικό πράγμα που δεν μπορεί να βλάψει ο χρόνος. Οι φιλοσοφίες καταρρέουν όπως η άμμος, η μια πίστη διαδέχεται την άλλη, όμως αυτό που είναι όμορφο είναι μία χαρά για όλες τις εποχές, ένα αιώνιο απόκτημα."
Όσκαρ Ουάιλντ
*
"Beauty is the only thing that time cannot harm. Philosophies fall away like sand, creeds follow one another, but what is beautiful is a joy for all seasons, a possession for all eternity." 
Oscar Wilde

 

Γιάννης Σταύρου, Ακρόπολη με πανσέληνο 

Τα ωραία πράγματα δεν αντέχουν την περιγραφή...

Το ωραίο είναι ηθικό. Αυτό είναι όλο, τίποτε περισσότερο.

 

Γιάννης Σταύρου, Ακρόπολη με πανσέληνο, λάδι σε καμβά

Γκυστάβ Φλωμπέρ
Αφορισμοί

Ο κόσμος είναι το έργο ενός Θεού σε παραλήρημα.

Η λέξη δεν λείπει ποτέ όταν κατέχεις τη ιδέα.

Βρίσκουμε καταφύγιο στη μετριότητα, από απελπισία για το ωραίο που ονειρευτήκαμε.

Τα καλύτερα στη ζωή περνάνε λέγοντας «είναι πολύ νωρίς», και μετά «είναι πολύ αργά».

Το να δίνεις στο κοινό πληροφορίες για τον εαυτό σου είναι μια μικροαστική εμμονή στην οποία πάντα αντιστεκόμουν.

Το να γράφεις Ιστορία είναι σαν να πίνεις έναν ωκεανό και να κατουράς όσο ένα φλιτζάνι.

Όσο περισσότερες λέξεις υπάρχουν στον τοίχο μιας γκαλερί δίπλα σε έναν πίνακα, τόσο χειρότερος ο πίνακας.

Τα ωραία πράγματα δεν αντέχουν την περιγραφή.

Τίποτε δεν είναι πιο ταπεινωτικό από το να βλέπεις ηλίθιους να πετυχαίνουν σε δραστηριότητες στις οποίες εμείς έχουμε αποτύχει.

Το ωραίο είναι ηθικό. Αυτό είναι όλο, τίποτε περισσότερο.

Και τώρα, δεν μπορούσε να πιστέψει ότι η ανούσια ζωή που ζούσε ήταν η ευτυχία που είχε ονειρευτεί.

Η ηλιθιότητα, ο εγωισμός και η καλή υγεία είναι τα τρία συστατικά της ευτυχίας.

Ο συγγραφέας στη δουλειά του πρέπει να είναι σαν τον Θεό στο σύμπαν: πανταχού παρών αλλά παντού αόρατος.

Δεν πρέπει ποτέ να σκεφτόμαστε την ευτυχία, επειδή αυτό προσελκύει τον διάβολο, που είναι αυτός που επινόησε αυτήν την έννοια για να κάνει το ανθρώπινο γένος να λυσσομανάει..

Για να ζήσει κανείς ευτυχισμένος χρειάζεται καλή υγεία, εγωισμό και βλακεία· αν όμως λείπει η βλακεία, τα άλλα δύο μόνα τους πάνε στράφι.

Εδώ, στην πέτρα τη βαριά, τώρα ας καθίσω μόνος...

Ω! είναι από πέτρα όποιος για σε δε νιώθει, ωραία Ελλάδα,
ό,τι εραστής όπου θεωρεί μπρος του νεκρή ερωμένη...
*
Cold is the heart, fair Greece, that looks on thee,
Nor feels as lovers o'er the dust they loved...

Γιάννης Σταύρου, Πρωϊνό στην Ακρόπολη, λάδι σε καμβά

Λόρδος Μπάυρον
Το προσκύνημα του Τσάιλντ Χάρολντ
(απόσπασμα)

Εδώ, στην πέτρα τη βαριά, τώρα ας καθίσω μόνος·
σε μαρμαρένιο κι άσειστον ακόμα στυλοβάτη,
εδώ που ο παντοδύναμος και διαλεχτός σου θρόνος
ήταν, του Κρόνου ω Oλύμπιε γιε, ψάχνοντας δώθε κάτι
πάντα κανείς απ' το κρυφό το μεγαλείο θα βρει.
Ω απίστευτο· μήδε κι αυτό της φαντασίας το μάτι
δεν πλάθει ό,τι με κάματο λες σβήσαν οι καιροί.
Μα οι στύλοι οι περήφανοι δε θεν απ' το διαβάτη
καν να στενάξει· πάνω τους ο Τούρκος ξαποσταίνει
με δίχως έννοια, κι ο Ρωμιός σφυρίζει και διαβαίνει.

Μ' απ' όλους όσους το Ναό κουρσέψαν κει ψηλά,
όπου η Παλλάδα ίσαμε χτες λημέρευε μονάχη,
πονώντας και μη θέλοντας ν' αφήσει τα στερνά
της δύναμής της λείψανα· σαν ποια πατρίδα νά 'χει
γραφτό ήταν ο υστερότερος στη φαύλην αρπαγή;
Καληδονία, κοκκίνισε, γιατί είχε μάνα εσένα.
Αγγλία, δόξα σου, που εσύ δεν είχες τέτοια γέννα,
τι δεν αγγίζει ελεύθερο παρά όποιος σκλαβοβγεί.
Και όμως εβιάσαν και έφεραν κάθε ιερό θλιμμένο
πα σε γιαλό πολύν καιρόν αποτροπιασμένο.

Oι Πίκτοι να και σήμερα τι θε ν' αφήσουν χνάρια
περήφανα· ρημάγματα ναούς και Παρθενώνες,
που σεβαστήκαν Βάνδαλοι, Γότθοι, Τουρκιά κι αιώνες.
Ω της Αθήνας τα στερνά παντέρμα απομεινάρια!
Όσοι ν' αρπάξουν σκέφτηκαν απ' τη γαλάζια χώρα,
μοιάζει η καρδιά τους η στεγνή το στέρφο τους κεφάλι,
στους βράχους της πατρίδας τους που κόβουν τ' ακρογιάλι.
Και, ωιμέ, προστάτες αχαμνοί μπρος στους βωμούς της τώρα,
να, τα παιδιά της, που ο καημός της μάνας τους σπαράζει
τα σίδερά τους νιώθοντας με πιο πικρό μαράζι.

Τώρα, το κρένει Βρετανός, ποιος το 'λπιζε, στοχάσου,
πως η Αλβιόνα έχει χαρές στων Αθηνών το κλάμα.
Μα οι σκλάβοι κι αν τους σπάραξαν, ωιμέ! με τ' όνομά σου,
μη στην Ευρώπη, είναι ντροπή, μην πεις το ανόσιο δράμα.
Η ρήγισσα του πέλαγου, η ελεύθερη η Αγγλία,
από τη ματωμένη τους πατρίδα να ξεσπά
τ' απομεινάρια τα στερνά που ανθίζαν στα μνημεία.
Ναι, διαφεντεύτρα ευγενική που ο κόσμος αγαπά,
με χέρι στρίγγλας ρήμαξες συντρίμμια, που και χρόνια
και τύραννοι σεβάστηκαν, μ' αγάπη ή ζηλοφθόνια.

Η αιγίδα σου η θαυματουργή που ξάφνιασε στη στράτα
τον θεριωμένο Αλάριχο, Παλλάδα, τι έχει γίνει;
Τι του Πηλέα γίνηκεν ο γιος, που τον εκράτα
του κάκου ο Άδης σκλάβο του, και που τη μέρα εκείνη
πετάχτη η σκιά του πάνοπλη στο φως· μη δεν μπορούσε
ξανά ν' αφήσει ο Πλούτωνας τον ήρωα να βγει,
να σκιάζει κι άλλον άρπαγα μπροστά στην αρπαγή!
Ω! μπρος στης Στύγας τις οχθές ανέμελα γυρνούσε
κι αφήκεν απροστάτευτες, τη μαύρη εκείνην ώρα,
μετόπες που διαφέντευεν είκοσι αιώνες τώρα.

Ω! είναι από πέτρα όποιος για σε δε νιώθει, ωραία Ελλάδα,
ό,τι εραστής όπου θεωρεί μπρος του νεκρή ερωμένη,
κι αναίσθητη έχει την καρδιά που αβούρκωτη απομένει,
μετόπες, τείχη και βωμούς βλέποντας σκόνη, αράδα
να σου τα γδύνουν Βρετανοί, που θα 'πρεπε ταμένοι
να στέκουν φυλακάτορες στα λείψανα τεμένη.
Ανάθεμά τη τη στιγμή κουρσάροι που αρμενίζαν
απ' το νησί τους, κι έσκιζαν τα στήθη σου ξανά
τα πληγωμένα, αρπάζοντας να παν στα βορινά
και μισητά τους κλίματα, θεούς που ανατριχιάζαν.

(μετ. Στέφανος Μύρτας)

George Gordon, Lord Byron
Childe Harold's Pilgrimage
Canto the Second

X
Here let me sit upon this massy stone,
The marble column's yet unshaken base;
Here, son of Saturn! was thy fav'rite throne:
Mightiest of any such!  Hence let me trace
The latent grandeur of thy dwelling-place.
It may not be: nor ev'n can Fancy's eye
Restore what Time hath labour'd to deface.
Yet these proud pillars claim no passing sigh;
Unmoved the Moslem sits, the light Greek carols by.           

XI
But who, of all the plunders of yon fane
On high, where Pallas linger'd, loth to flee
The latest relic of her ancient reign;
The last, the worst, dull spoiler, who was he?
Blush, Caledonia! such thy son could be!
England! I joy no child he was of thine:
Thy free-born men should spare what once was free;
Yet they could violate each saddening shrine,
And bear these altars o'er the long-reluctant brine.

XII
But most the modern Pict's ignoble boast,               
To rive what Goth, and Turk, and Time hath spared:
Cold as the crags upon his native coast,
His mind as barren and his heart as hard,
Is he whose head conceived, whose hand prepared,
Aught to displace Athena's poor remains:
Her sons too weak the sacred shrine to guard,
Yet felt some portion of their mother's pains,
And never knew, till then, the weight of Despot's chains.

XIII
What! shall it e'er be said by British tongue,
Albion was happy in Athena's tears?                   
Though in thy name the slaves her bosom wrung,
Tell not the deed to blushing Europe's ears;
The ocean queen, the free Britannia, bears
The last poor plunder from a bleeding land:
Yes, she, whose gen'rous aid her name endears,
Tore down those remnants with a harpy's hand,
Which envious Eld forbore, and tyrants left to stand.

XIV
Where was thine Aegis, Pallas! that appall'd
Stern Alaric and Havoc on their way?
Where Peleus' son? whom Hell in vain enthrall'd,           
His shade from Hades upon that dread day
Bursting to light in terrible array!
What! could not Pluto spare the chief once more,
To scare a second robber from his prey?
Idly he wander'd on the Stygian shore,
Nor now preserved the walls he loved to shield before.

XV
Cold is the heart, fair Greece, that looks on thee,
Nor feels as lovers o'er the dust they loved;
Dull is the eye that will not weep to see
Thy walls defaced, thy mouldering shrines removed           
By British hands, which it had best behov'd
To guard those relics ne'er to be restored.
Curst be the hour when their isle they roved,
And once again thy hapless bosom gored,
And snatch'd thy shrinking Gods to northern climes abhorr'd!

Κατευνασμός...

Προς τι λοιπόν; Μάταια συνάντηση στη γη το Ωραίο;
Θολό το πνεύμα μου, αβέβαιες οι πράξεις, συγχυσμένες...

Γιάννης Σταύρου, Ακρόπολη στο φως της σελήνης, λάδι σε καμβά

Γιόχαν Βόλφγκανγκ Γκαίτε
Κατευνασμός

Το πάθος οδηγεί στην συντριβή. Ω, ποιός θα γαληνέψει
ετούτη τη βαρύθυμη καρδιά, τα πάντα που έχει χάσει !
Οι ώρες που γοργά φτερούγισαν, που νάναι τώρα;
Προς τι λοιπόν; Μάταια συνάντηση στη γη το Ωραίο;
Θολό το πνεύμα μου, αβέβαιες οι πράξεις, συγχυσμένες,
δεν είναι στις αισθήσεις προσιτός ο υπέρτερος ο κόσμος !


Με αγγελικά φτερά η Μουσική τώρα αιωρείται,
μυριάδες αναπλέκονται, γλυκαναδεύουν τόνοι,
και στην ανθρώπινη ψυχή διεισδύοντας, την αίγλη
του Ωραίου, του Άφθαρτου, αφειδώλευτα σκορπίζουν.
Το βλέμμα υγρό και σ'έκσταση βυθίζεται υπερτάτη.
των ήχων την αξία και των δακρύων αισθάνεται τη θεία.


Κι αλαφρωμένη έτσι η καρδιά, βλέπει ότι κι ακόμη
και ζει -ναι -και κτυπά και να κτυπά ολοένα θέλει
για να μπορεί να ευγνωμονεί, ομόθυμη, και πάντα,
σαν αντιχάρισμα, γι αυτό το ανέλπιστο το δώρο.
Και τότε αιστάνθηκε -αιώνια αυτή είθε να μείνει -
την ευτυχία διπλή: και της αγάπης και των ήχων !

(μετ. Βασίλης Λαζανάς)

μνησιπήμων π ό ν ο ς…

Στῆς φρόνησης τοὺς βροτοὺς τὸ δρόμο

ἔβαλε, τό: πάθος μάθος,

σὰν κύριος τῆς τέχνης, στήνοντάς το νόμο!

Κι ἀργοσταλάζει ἀντ’ ὕπνου, στὴν καρδιά,

γιὰ βάσανου μνήμη π ό ν ο ς… 
*
Τὸν φρονεῖν βροτοὺς ὁδώ- 

σαντα, τόν: πάθει μάθος
θέντα κυρίως ἔχειν!
Στάζει δ’ ἀνθ’ ὕπνου, πρὸ καρδίας,
μνησιπήμων π ό ν ο ς…

Γιάννης Σταύρου, Δειλινό στην Ακρόπολη, λάδι σε καμβά

Αἰσχυλος 
«Δικαιοσύνη»
(από την Πάροδο του «Αγαμέμνονος»)

Ζεύς —ὅστις ποτ’ ἐστίν, εἰ τόδ’ αὐ–

Δία —ὅποιος καὶ νάσαι, κ’ ἔτσι

τᾦ φίλον κεκλημένῳ—[1]

ἂν ἀγαπᾷς νὰ σὲ καλοῦν—

τοῦτό νιν προσεννέπω!..

αὐτό σοῦ λέω γιὰ ὄνομα!..

Οὐκ ἔχω προσεικάσαι

Δέν ἐχω ὅμοιο νὰ λογιάσω

πάντ’ ἐπισταθμώμενος

τὸ πᾶν σταθμίζοντας καλά

πλὴν Διός!, εἰς τὸ μάταν ἀπὸ φροντίδος ἄχθος

ἐκτὸς ἀπὸ τὸ Δία!, τὸ εἰς μάτην βάρος κι ἄγχος

χρὴ βαλεῖν ἐτητύμως…

ἂν πρέπει ἀληθινά στὴν ἄκρη γιὰ νὰ βάλω…

Οὔθ’ ὅστις πάροιθεν ἦν μέγας,[2]

Οὔτε γιὰ κεῖνον ποὺ μέγας ἦταν πρίν

παμμάχῳ θράσει βρύων,

καὶ μὲ θράσος γιὰ τὴ μάχη «φούσκωνε»,

οὐδὲ λέξεται πρὶν ὤν·

λόγος γιὰ τὴν ὕπαρξή του θὰ γενῇ·

ὅς τ’ ἔπειτ’ ἔφυ, [3] τριακ-

κι ὅποιος γεννήθηκε μετά,

τῆρος οἴχεται τυχών·

βρῆκε τό «μάστορή» του.

Ζῆνα δέ τις προφρόνως ἐπινίκια κλάζων

Στὸ Δία σὰν κανεὶς φωνάξῃ ἀπὸ τὰ πρίν μὲ φρόνηση τὰ ἐπινίκια,

τεύξεται φρενῶν τὸ πᾶν!

σημάδι θενα βάλῃ γιὰ τῆς σοφίας τὸ ἅπαν!

Τὸν φρονεῖν βροτοὺς ὁδώ-

Στῆς φρόνησης τοὺς βροτοὺς τὸ δρόμο

σαντα, τόν: πάθει μάθος

ἔβαλε, τό: πάθος μάθος,

θέντα κυρίως ἔχειν!

σὰν κύριος τῆς τέχνης, στήνοντάς το νόμο!

Στάζει δ’ ἀνθ’ ὕπνου, πρὸ καρδίας,

Κι ἀργοσταλάζει ἀντ’ ὕπνου, στὴν καρδιά,

μνησιπήμων π ό ν ο ς…

γιὰ βάσανου μνήμη π ό ν ο ς…

(μετ. Θεοδόσης Ἀγγ. Παπαδημητρόπουλος)

Η Διχόνοια που βαστάει...

Αἰνοπάθην πάτριδ' ἐπόψομαι…  
Θὰ ἐπιβλέψω τὴν πατρίδα μὲ τὰ πάθη της τὰ τρομερά

Σαπφὼ ἢ Ἀλκαῖος
*
Ἡ Διχόνοια, ποὺ βαστάει 
ἕνα σκῆπτρο ἡ δολερή,
καθενός χαμογελάει
«Πάρ’ το», λέγοντας, «κ’ ἐσύ!..» 

Διονύσιος Σολωμός 
Ὕμνος εἰς τὴν Ἐλευθερίαν ΡΜΔ΄

Γιάννης Σταύρου, Ακρόπολις 1970, λάδι σε καμβά

28η Οκτωβρίου 1940

Αναμφίβολα, όλη η ιστορική εμπειρία επιβεβαιώνει την αλήθεια ότι ο άνθρωπος δε θα 'χε πετύχει το εφικτό αν δεν είχε ξανά και ξανά προσπαθήσει να φτάσει το ανέφικτο.
                                                                                                              Μαξ Βέμπερ

 

Γιάννης Σταύρου, Ακρόπολη στο φως της σελήνης, λάδι σε καμβά

να ζουν και να ομιλούν βαρβαρικά...

Γιατί θυμούνταν που κι αυτοί ήσαν Έλληνες -

Ιταλιώται έναν καιρό κι αυτοί·

και τώρα πώς εξέπεσαν, πώς έγιναν,

να ζουν και να ομιλούν βαρβαρικά,

βγαλμένοι - ω συμφορά! - απ’ τον Ελληνισμό... 

 

Γιάννης Σταύρου, Ξημερώνει στην Ακρόπολη, λάδι σε καμβά

 

Κωνσταντίνος Καβάφης

Ποσειδωνιάται

Την γλώσσα την ελληνική οι Ποσειδωνιάται

εξέχασαν τόσους αιώνας ανακατευμένοι

με Τυρρηνούς, και με Λατίνους, κι άλλους ξένους.

Το μόνο που τους έμενε προγονικό

ήταν μια ελληνική γιορτή, με τελετές ωραίες,

με λύρες και με αυλούς, με αγώνας και στεφάνους.

Κ’ είχαν συνήθειο προς το τέλος της γιορτής

τα παλαιά τους έθιμα να διηγούνται,

και τα ελληνικά ονόματα να ξαναλένε,

που μόλις πια τα καταλάμβαναν ολίγοι.

Και πάντα μελαγχολικά τελείων’ η γιορτή τους.

Γιατί θυμούνταν που κι αυτοί ήσαν Έλληνες -

Ιταλιώται έναν καιρό κι αυτοί·

και τώρα πώς εξέπεσαν, πώς έγιναν,

να ζουν και να ομιλούν βαρβαρικά,

βγαλμένοι - ω συμφορά! - απ’ τον Ελληνισμό.

η αύρα σου μ’ έφερε...

Πλέοντας άσκοπα σε μαύρες θάλασσες χρόνια ολάκερα εδώ και κει,
η κόμη σου από υακίνθους, κι η κλασική σου η μορφή,
σαν Ναϊάδα η αύρα σου μ’ έφερε ακόμη
στη δόξα που ήτανε Ελλάδα...
*
On desperate seas long wont to roam,
Thy hyacinth hair, thy classic face,
Thy Naiad airs have brought me home
To the glory that was Greece...

Γιάννης Σταύρου, Ακρόπολις 1970, λάδι σε καμβά

Εντγκαρ Άλαν Πόε
Στην Ελένη

Είναι για μένα το κάλλος σου, Ελένη,
σαν την περασμένη εκείνη εποχή
που σε μια θάλασσα με φύκια μυρωμένη
τον θαλασσοδαρμένο, κατάκοπο ταξιδευτή
της Νίκαιας τα πλοία φέραν στην πατρική του την ακτή.

Πλέοντας άσκοπα σε μαύρες θάλασσες χρόνια ολάκερα εδώ και κει,
η κόμη σου από υακίνθους, κι η κλασική σου η μορφή,
σαν Ναϊάδα η αύρα σου μ’ έφερε ακόμη
στη δόξα που ήτανε Ελλάδα
και στο μεγαλείο που ήταν Ρώμη.

Και να, σε κείνη την υπέρλαμπρη κόγχη
σαν άγαλμα στητό σε βλέπω να στέκεις
με το λύχνο από αχάτη σφιχτά μες στο χέρι
αχ! Ψυχή, που έρχεσαι από άγια μέρη!

(μετ. Βασίλης Κ. Μηλίτσης)

Edgar Allan Poe
To Helen

Helen, thy beauty is to me
Like those Nicéan barks of yore,
That gently, o'er a perfumed sea,
The weary, way-worn wanderer bore
To his own native shore.

On desperate seas long wont to roam,
Thy hyacinth hair, thy classic face,
Thy Naiad airs have brought me home
To the glory that was Greece,     
And the grandeur that was Rome.

Lo! in yon brilliant window-niche
How statue-like I see thee stand,
The agate lamp within thy hand!
Ah, Psyche, from the regions which
Are Holy-Land!

Κινείται το μυαλό του στη σιωπή...

Ο πολιτισμός να μη βουλιάξει
και να μη χαθεί η μεγάλη μάχη,
το  σκυλί σωπάστε, το πουλάρι
δέστε το μακριά απ’ τη ράχη...
* 
That civilisation may not sink,
Its great battle lost,
Quiet the dog, tether the pony
To a distant post;...

Γιάννης Σταύρου, Δειλινό στην Ακρόπολη, λάδι σε καμβά

Γουίλιαμ Μπάτλερ Γέητς
Μια μακροπόδα μύγα

Ο πολιτισμός να μη βουλιάξει
και να μη χαθεί η μεγάλη μάχη,
το  σκυλί σωπάστε, το πουλάρι
δέστε το μακριά απ’ τη ράχη.
Είναι ο καίσαράς μας στη σκηνή του
κι είναι οι χάρτες ανοιχτοί και πάλι.
Στο κενό τα μάτια του καρφώνει,
η παλάμη κάτω απ’ το κεφάλι.
Σαν μακροπόδα μύγα στο ποτάμι
Κινείται το μυαλό του στη σιωπή.

Οι μεγάλοι πύργοι να καούνε
κι η όψη σου στην μνήμη να γραφτεί,
όσο δύνεσαι πιο αβρά περπάτα
στο δωμάτιο μοναχή.
Πιο πολύ παιδί παρά γυναίκα,
βλέπει πως κανείς δεν την κοιτάζει.
‘Ένα βήμα που έχει αρπάξει
απ’ τον δρόμο δοκιμάζει.
Σαν μακροπόδα μύγα στο ποτάμι
Κινείται το μυαλό της στη σιωπή.

Για να βρουν στην ήβη τα κορίτσια
τον Αδάμ βαθιά στη σκέψη,
κλείστε του παρεκκλησιού την πόρτα,
κάποιος τα παιδιά ας μαζέψει.
Στις ψηλές επάνω σκαλωσιές
Πιο σιγά κι απ’ ό,τι οι ποντικοί,
ο Μιχαήλ Άγγελος,
το να χέρι στρέφει εδώ κι εκεί.
Σαν μακροπόδα μύγα στο ποτάμι
Κινείται το μυαλό του στη σιωπή.

(μετ. Γιώργος Βαρθαλίτης)

William Butler Yeats
Long-Legged Fly

That civilisation may not sink,
Its great battle lost,
Quiet the dog, tether the pony
To a distant post;
Our master Caesar is in the tent
Where the maps are spread,
His eyes fixed upon nothing,
A hand under his head.
Like a long-legged fly upon the stream
His mind moves upon silence.

That the topless towers be burnt
And men recall that face,
Move most gently if move you must
In this lonely place.
She thinks, part woman, three parts a child,
That nobody looks; her feet
Practise a tinker shuffle
Picked up on a street.
Like a long-legged fly upon the stream
Her mind moves upon silence.

That girls at puberty may find
The first Adam in their thought,
Shut the door of the Pope's chapel,
Keep those children out.
There on that scaffolding reclines
Michael Angelo.
With no more sound than the mice make
His hand moves to and fro.
Like a long-legged fly upon the stream
His mind moves upon silence.

Μια ανυπέρβλητη δυσκολία είναι ένας ήλιος...

Η ελευθερία είναι σημάδι, ανταμοιβή, αποτέλεσμα σοφής πειθαρχίας. Μόνο ο χορευτής ξέρει να περπατά, ο τραγουδιστής να μιλά, ο στοχαστής να χαμογελά...

Γιάννης Σταύρου, Ακρόπολη 1970, λάδι σε καμβά

Πωλ Βαλερύ
Στοχασμοί
(Εκδ. Στιγμή - αποσπάσματα)

Ένας άνθρωπος μου φαίνεται τόσο λιγότερο «ευαίσθητος» όσο περισσότερο επιδεικνύει και χρησιμοποιεί το συναίσθημά του.

Δεν πρέπει όμως να συμπεραίνει κανείς την απουσία από τη σιωπή.

Οι αισιόδοξοι γράφουν άσχημα.

Η μεγαλύτερη άγνοια είναι να μην ξέρεις ποια ερωτήματα δεν πρέπει να διατυπώνονται. Σημαίνει ότι μπερδεύεις τα αληθινά προβλήματα με τα ψευδοπροβλήματα.

Η μνήμη δεν «χρησιμεύει» τόσο στην αναπαράσταση του παρελθόντος, όσο στη συγκρότηση του διαρκούς, του χωρίς εποχή, ευκαιριακά, σύμφωνα με τα ερεθίσματα του παρόντος.

Η μνήμη είναι το μέλλον του παρελθόντος.

Και στο πιο αμυδρό φως ξαναχτίζω το ύψος απ’ όπου θα πέσω μετά.

Δεν ολοκληρωνόμαστε ως άνθρωποι με την όραση και με την αφή. Μας χρειάζεται να μιλούμε, να κάνουμε να μιλά το πράγμα, σαν να ήταν όριο, κατώφλι, η έναρθρη έκφραση.

Ό,τι δεν έχει σταθεροποιηθεί δεν είναι τίποτα. Ό,τι έχει σταθεροποιηθεί είναι νεκρό.

Ο ορισμός του Ωραίου είναι εύκολος: είναι αυτό που απελπίζει.

Τίποτε ωραίο δεν μπορεί να συνοψιστεί.

Η ελευθερία είναι σημάδι, ανταμοιβή, αποτέλεσμα σοφής πειθαρχίας. Μόνο ο χορευτής ξέρει να περπατά, ο τραγουδιστής να μιλά, ο στοχαστής να χαμογελά.

Πρέπει, κατά κάποιον τρόπο, να τιμούμε, να σεβόμαστε τις δυσκολίες που παρουσιάζονται. Μια δυσκολία είναι ένα φως. Μια ανυπέρβλητη δυσκολία είναι ένας ήλιος.

Όποιος κάνει το καλό από καθήκον, το κάνει άσχημα, και το κάνει χωρίς τέχνη.

Η αδυναμία της δύναμης είναι ότι δεν πιστεύει παρά στη δύναμη.

Οι μύθοι είναι οι ψυχές των πράξεων και των ερώτων μας. Δεν μπορούμε να δράσουμε παρά κατευθυνόμενοι προς ένα φάντασμα. Δεν μπορούμε να αγαπήσουμε παρά αυτό που δημιουργούμε.

Πολιτική είναι ο χειρισμός του περισσότερου από το λιγότερο, του τεράστιου αριθμού από τον μικρό, του πραγματικού από τις εικόνες και τις λέξεις.

Ο καλλιτέχνης ζει στην οικειότητα της αυθαιρεσίας του και στην αναμονή της αναγκαιότητάς του.

(ο καλλιτέχνης) δεν ζητά παρά τα δυσκολότερα δάκρυα και τη δυσκολότερη χαρά, που αναζητούν την αιτία τους και που δεν την βρίσκουν καθόλου μέσα στην εμπειρία της ζωής...
Ένα έργο μουσικής απόλυτα καθαρής, μια σύνθεση του Σεβαστιανού Μπαχ, π.χ., που δεν δανείζεται τίποτε από το συναίσθημα, αλλά που κατασκευάζει συναίσθημα χωρίς μοντέλο, και που όλη η ομορφιά του έγκειται στους συνδυασμούς του, στην οικοδόμηση μιας χωριστής ενορατικής τάξης, είναι ένα ανεκτίμητο απόκτημα, μια τεράστια αξία που βγήκε από το μηδέν...

Όλο το πρόβλημα της τέχνης έγκειται στη σύνδεση των διαδικασιών της ζωντανής φύσης με την πράξη του ανθρώπινου τύπου. Τραγουδώ σημαίνει δίνω σε μια φωνή τη μορφή ενός φυτού που μεγαλώνει –ή της δραστηριότητας ενός πουλιού μέσα στο χώρο.

Αυτό που λέω με αλλάζει. Ακόμα και ειπωμένο στον εαυτό μου. Και ίσως είμαι προσδιορισμένος απ’ ότι έχω εκπέμψει –όχι απ’ ότι έχω υποστεί.

Κάθε αληθινός ποιητής είναι αναγκαστικά πρώτης τάξεως κριτικός.

Αυτό που κάνεις άριστα είναι αναπόφευκτη παγίδα.

Από την ίδια εντύπωση ο ένας φτιάχνει ένα τραγούδι, ο άλλος μια «αναλυτική» θεωρία.

Η αταξία του πνεύματος είναι δημιουργική –αλλά δεν δίνει παρά το καινούργιο έμβρυο. Τη ζωή και όχι το βιώσιμο. Χρειάζεται να κυοφορήσεις και να γεννήσεις μετά τη γονιμοποίηση αυτή.

Η Ποίηση είναι η προσπάθεια απεικόνισης, με τα μέσα της έναρθρης γλώσσας, εκείνων των πραγμάτων ή εκείνου του πράγματος που επιχειρούν σκοτεινά να εκφράσουν οι κραυγές, οι θωπείες, τα φιλιά, οι στεναγμοί κτλ., και που μοιάζουν να θέλουν να εκφράσουν τα αντικείμενα με τη φαινομενικότητα της ζωής ή με το υποτιθέμενο σχέδιο που διαθέτουν. Το πράγμα αυτό δεν μπορεί να οριστεί διαφορετικά. Έχει τη φύση της ενέργειας, της διέγερσης, δηλαδή της δαπάνης.

Ποίηση είναι αυτό που δεν μπορεί να συνοψιστεί. Μια μελωδία δεν συνοψίζεται.

Το να φιλοσοφείς με στίχους ήταν και είναι ακόμα σαν να θέλεις να παίξεις τόμπολα με τους κανόνες του σκακιού.

Για έναν ποιητή, το θέμα ποτέ δεν είναι να πει ότι βρέχει. Το θέμα είναι ...να δημιουργήσει βροχή.