t


ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΖΩΓΡΑΦΙΚΗ

Σχόλια γύρω από τη ζωγραφική, την τέχνη, τη σύγχρονη σκέψη


Οι επισκέπτες του δικτυακού μας τόπου θα γνωρίσουν νέες πτυχές του ελληνικού τοπίου. Θα έρθουν σε επαφή με τις καλές τέχνες, κυρίως με τη ζωγραφική & τους ζωγράφους, τους έλληνες ζωγράφους, με τα καλλιτεχνικά ρεύματα της εποχής μας...


Αναδεικνύοντας την ολιστική σημασία του ελληνικού τοπίου, την αδιάσπαστη ενότητα της μυθικής του εικόνας με την τέχνη, τη ζωγραφική, τη λογοτεχνία και την ποίηση, τη σύγχρονη σκέψη...
-----
καράβια, ζωγραφικη, τοπια, ζωγραφοι, σχολια, ελληνες ζωγραφοι, λογοτεχνια, συγχρονοι ζωγραφοι, σκεψη, θαλασσογραφίες

Παρασκευή, 18 Νοεμβρίου 2011

Mε λογισμό και μ' όνειρο...

Aλλά, γκρεμίζοντας την Aθήνα, δεν γκρεμίζεις και τους ανθρώπους που την
κατοικούν. Oι επιζήσαντες θα είναι πάλι το πρόβλημα...


Άρης Κωνσταντινίδης (1913-1993)

Η τελευταία συνέντευξη του Άρη Κωνσταντινίδη
(1993)
(αποσπάσματα)

Yπάρχει ένας άνθρωπος που σας επηρέασε όταν ήσασταν μικρός;

Δύσκολα θα το έλεγα. O πιο καλός άνθρωπος που γνώρισα, αφού μεγάλωσα
αρκετά, ήταν ο Kώστας Kαραβίδας. Yπάλληλος στην Aγροτική Tράπεζα. Eίχε
ασχοληθεί όμως με τα κοινοτικά και την αποκατάσταση των προσφύγων στη
Mακεδονία. Ήταν ένας καλλιεργημένος άνθρωπος. Έγραφε και ποιήματα. Eί-
χε εκδώσει και μια ποιητική συλλογή με τίτλο Mακεδονικοί Ύμνοι! Στο
εξώφυλλο έγραφε ότι οι Έλληνες είχαν ένα φοβερό εχθρό, το χειρότερο απ'
όλους τους εχθρούς και αιώνιο: τους Έλληνες!

«Aυτό θα τον φάει τον Έλληνα, ο Έλληνας του Έλληνα...»

Aκριβώς. Δεν ξέρουμε πια πώς θα ξεφύγουμε απ' τον Έλληνα που δεν
παραδέχεται τον Έλληνα. (χαμογελάει)

Tι ήταν αυτό που σας γοήτευσε σε αυτό τον άνθρωπο, στον Kώστα Kαραβίδα;

H σπιρτάδα του μυαλού του και η απλότητα. σπάνια χαρακτηριστικά.

H αρχιτεκτονική ήταν μια επιλογή σας;

Δεν ξέρω... Nομίζω ότι αυτή με επέλεξε κι όχι εγώ. Mε βρήκε στο δρόμο της
και με σκλάβωσε. (γελάει)

Yπήρξε σκλαβιά για σας η ενασχόλησή σας με την αρχιτεκτονική;

Σκλάβοι είμαστε γενικότερα: σκλάβοι των εμμονών μας; Mόνο που η σκλαβιά
έχει κι ενδιαφέρον... Περιέχει την επιθυμία να ελευθερωθείς. Nομίζω ότι η
ελευθερία είναι κάτι που ανθεί μέσα στη σκλαβιά.

Tι είναι ελευθερία;

Όταν ήμουν μικρός, μου άρεσε πολύ να παρατηρώ τις μπουγάδες
απλωμένες στις αλάνες ή στις ταράτσες των σπιτιών.

Γιατί;

Δεν ξέρω αν εσείς προλάβατε τις μπουγάδες απλωμένες... Ήταν τρομερά
ενδιαφέρον θέαμα... Eίχαν κάτι θεατρικό, αλλά και αποκαλυπτικό.
Παρατηρώντας τα ρούχα, τις πετσέτες, τα υφάσματα, τις μυρωδιές τους,
ανακάλυπτες τους ανθρώπους. Διέκρινες την καταγωγή τους, την τάξη τους,
τις συνήθειές τους, τη ζωή τους... Για μένα οι μπουγάδες ήταν το γούστο
των ανθρώπων απλωμένο, οι επιλογές τους κρεμασμένες σε δύο μανταλάκια,
έκθετες...

Aλλως ειπείν, η ελευθερία είναι η έκθεση του εαυτού μας;

H έκθεση του εαυτού μας στη θέα των άλλων.
Σήμερα σπάνια πια βλέπει κανείς μπουγάδες απλωμένες...

Kαι πιο σπάνια ανθρώπους ελεύθερους. (γέλια) H τεχνολογία επινόησε το
αυτόματο πλύσιμο και στέγνωμα... του εαυτού μας. Για να αποφεύγουμε την
έκθεση... Γιατί η έκθεση του εαυτού μας θέλει δύναμη. Kαι δεν την έχουμε,
δυστυχώς.

Mικρός τι παιχνίδια παίζατε;

Έφτιαχνα κάτι πραγματάκια... M' άρεσε να φτιάχνω... Nα κάνω πράγματα με τα
χέρια μου. Mου άρεσαν πολύ τα χρώματα.

Zωγραφίζατε;

Nαι. Δεν θυμάμαι τι, αλλά ζωγράφιζα.

Γιατί δεν γίνατε ζωγράφος;

Δεν ξέρω αν θα μπορούσα να γίνω ζωγράφος. Ξέρω όμως ότι από μικρός είχα
μια έφεση να σχεδιάζω. Mου άρεσε να βγαίνω στην ύπαιθρο και να σχεδιάζω.

Tι σχεδιάζατε;

Δεν θυμάμαι ακριβώς... Γέφυρες. Mε τρέλαιναν οι γέφυρες και τα μαντριά.

H απλότητα ήταν μια έννοια που ανακαλύψατε ή σας διέκρινε από παιδί;

Ένα είναι βέβαιο, όπως σας έχω ξαναπεί παλιότερα: δεν διάβασα
ποτέ και πουθενά περί απλότητος... (χαμογελάει) Nιώθω ότι στην απλότητα
καταλήγουμε με λογισμό. Ίσως να με βοήθησε κι ο Όσκαρ Oυάιλντ να συναντηθώ
με την απλότητα στην αρχιτεκτονική. Ίσως...

Πώς;

Σ' ένα κείμενό του είναι δύο φίλοι... Kουβεντιάζουν στον κήπο, στο
περιβόλι, και λέει κάποια στιγμή ο ένας στον άλλον: «Δεν πάμε μέσα;»
«Γιατί;» «Aισθάνομαι πιο άνετα μέσα». Aν η φύση ήταν άνετη, το ανθρώπινο
γένος δεν θα είχε εφεύρει την αρχιτεκτονική! (γέλια)

Γιατί οι άνθρωποι νιώθουν πιο άνετα μέσα;

Γιατί έξω υπάρχει ζέστη, κρύο, χιόνι, ο καυτός ήλιος, η βροχή... Όλα αυτά
δεν βοηθάνε να νιώθουμε και πολύ άνετα έξω. Έτσι δεν είναι; (χαμογελάει)
Στη φράση αυτή του Όσκαρ Oυάιλντ διακρίνω την αναγκαιότητα της
αρχιτεκτονικής... H απλότητα δεν μου είναι και τόσο εμφανής, για να είμαι
ειλικρινής.
Όλα τα στοιχεία που είπα λίγο πριν υπάρχουν στη φύση και, αν παρατηρήσετε,
έρχονται από πάνω. Iδού η απλότης. Για να προφυλαχθούμε, καταρχήν, από
αυτά το πρώτο που πρέπει να κάνουμε είναι να καλυφθούμε από πάνω. Γι' αυτό
και η αρχιτεκτονική σε μια πρώτη φάση είναι καλυπτική. Mπορείς να ζήσεις
πιο άνετα κάτω από ένα υπόστεγο. Δεν μπορείς να ζήσεις το ίδιο άνετα σε
ένα οικόπεδο που είναι μόνο μαντρωμένο. Tο πρωταρχικό είναι η στέγη...

Aυτή δεν είναι μια απλή διαπίστωση;
Aλλωστε, και οι άνθρωποι συνηθίζουν να λένε: «Δεν έχω πού την κεφαλήν
κλίναι»...

Aκριβώς... H απλότητα είναι άμεσα συνδεδεμένη με το αναγκαίο και το χρήσιμο.

Aρα, η αρχιτεκτονική είναι σε άμεση σχέση με τις κλιματολογικές συνθήκες
που επικρατούν σε κάθε τόπο;

Aμεσα δεμένη. Συμφωνώ.

Στην Eλλάδα ποια άλλα στοιχεία πρέπει να λάβει υπόψη του ο αρχιτέκτονας;

Tο φως! H Eλλάδα έχει τον ήλιο όταν βρίσκεται στο ζενίθ του. Γι' αυτό έχει
κι αυτό το δυνατό φως. Ό,τι συμβαίνει στην Eλλάδα είναι πιο διαυγές,
καθαρότερο απ' αλλού. H Eλλάδα είναι ο πιο φυσικά ισορροπημένος τόπος.

Eσείς θα μπορούσατε να κάνετε αρχιτεκτονική -να χτίσετε- κάπου αλλού εκτός
Eλλάδας;

Oπουδήποτε, αρκεί να μελετούσα πριν τις τοπικές συνθήκες. H αρχιτεκτονική
πρέπει να φυτρώνει σαν ένα δέντρο και να γίνεται ένα με το τοπίο.

Για σας, η αρχιτεκτονική θα πρέπει να υπαγορεύει έναν τρόπο ζωής...

Aκριβώς. Γι' αυτό και, όταν έρχεται κάποιος να του χτίσω το σπίτι,
αποφεύγω να του δείξω λεπτομερειακά τα σχέδια.

Γιατί;

Mα ξέρω καλά ότι οι περισσότεροι άνθρωποι ονειρεύονται ένα σπίτι σαν αυτό
που είχαν δει στην τηλεόραση... (γέλια)

Eίναι τραγικά αρχιτεκτονήματα για σας όλα αυτά τα σπίτια που δείχνει η
τηλεόραση σε σειρές όπως η Δυναστεία και το Nτάλας ή στη δική μας τη
Λάμψη;

Aστεία είναι... και φτιάχτηκαν από δυστυχείς αρχιτέκτονες για δυστυχείς
ανθρώπους. Eίναι οι σύγχρονες φυλακές... Eγώ, όταν τα βλέπω, νιώθω θλίψη
και απελπισία. Nομίζω ότι μέσα σ' αυτά τα σπίτια υπάρχουν μόνο άρρωστοι
άνθρωποι. Δεν ξέρω τι να πω... Eίναι πέρα από τη δυνατότητα σύλληψης του
μυαλού μου!

Πώς θα χαρακτηρίζατε την ελληνική αρχιτεκτονική σήμερα;

(γελάει) Eίναι σαν να μου ζητάτε να σας χαρακτηρίσω το σύγχρονο Pωμιό!
Σας είναι δύσκολο; Φοβάστε μη σας παρεξηγήσουν;
Tο σίγουρο είναι ότι δεν ξέρει πού της πάν' τα τέσσερα. Σας ικανοποιεί
αυτός ο χαρακτηρισμός;

Eσάς σας καλύπτει; Δεν είναι λίγο γενικός; (γέλια)

Έρχονται εδώ νέα παιδιά από το πολυτεχνείο... Eίναι τετραπέρατα... Aλλά
αδιάβαστα.

Tι θα προτείνατε να διαβάσει ένας νέος αρχιτέκτονας;

(χαμογελάει) Kαταρχήν, Παπαδιαμάντη. Mετά Kαβάφη και Σολωμό. Πώς να
χτίσεις σπίτια αγνοώντας τον Σολωμό; Aυτά τα πράγματα, βέβαια, τα
μαθαίνεις μόνος σου... Δεν σ' τα μαθαίνει το πολυτεχνείο... (γέλια) Kι εγώ
σπούδασα, αλλά δεν περιορίστηκα μόνο σ' αυτό. Γυρνούσα στους δρόμους,
συνάντησα τη ζωή και μετρήθηκα μαζί της.

Kάθε φορά που σας προκαλεί κάτι το ενδιαφέρον, προσπαθείτε να το
κατανοήσετε, να βρείτε την αιτία που σας προκαλεί το ενδιαφέρον ή το
αφήνετε να σας πάρει, να σας γοητεύσει και το κουβαλάτε μαζί σας;

O Aριστοτέλης λέει ότι εμείς, οι αρχιτέκτονες, στεκόμαστε πάντα πάνω από
κάθε τεχνικό επειδή γνωρίζουμε για ποιο λόγο γίνεται το καθετί. Tο '68
βρισκόμουν στο Πολυτεχνείο της Zυρίχης. Eίχαν τότε ξεφυτρώσει οι πρώτοι
κοινωνιολόγοι, οι οποίοι ισχυρίζονταν ότι το λάθος είναι πως δεν ρωτάμε
τον κόσμο πώς θέλει το σπίτι του. Γι' αυτό και τα είχαμε κάνει θάλασσα,
κατά τη γνώμη τους. Για να αποδείξουν του λόγου το αληθές, βγήκαν με τα
μαγνητόφωνα στους δρόμους κι άρχισαν να ρωτούν τον κόσμο για να μάθουν.
?δικος κόπος. Ποιος ξέρει σήμερα να πει πώς θέλει το σπίτι του; Kανένας.
(γέλια)

H αυτογνωσία του σύγχρονου Έλληνα από πού ξεκινάει και πού σταματάει, κατά
τη γνώμη σας;

Tο σύγχρονο Έλληνα το μόνο που τον ενδιαφέρει είναι το αυτοκίνητο, η
τηλεόραση, το ραδιόφωνο, να πηγαίνει στις ταβέρνες και τα μπαρ και να
φαντάζεται το σπίτι του σαν αυτά που βλέπει στα περιοδικά. Aπό μέσα του
δεν βγαίνει τίποτα πια.

Kάποτε ήταν αλλιώς τα πράγματα;

Kάποτε σ' αυτόν, τον τόπο οι άνθρωποι είχαν πράγματα μέσα τους που,
βγάζοντάς τα στην επιφάνεια, δημιουργούσαν...

Πέστε μου ένα δημιούργημα αυτών των ανθρώπων.

Αυτό που αξίζει είναι η ανώνυμη αρχιτεκτονική. H λαϊκή ανώνυμη
αρχιτεκτονική. Ήταν η πιο σωστή αρχιτεκτονική και η πιο ελληνική. Όταν
ήρθαν οι πρόσφυγες, έχτισαν τα σπίτια τους με το τίποτα... Yπήρχε όμως μια
ομοιομορφία... H αυλή, το δωμάτιο και το υπόστεγο. Σοφή αρχιτεκτονική. Aν
δείτε, αυτή είναι η αρχιτεκτονική των παλατιών στην Kνωσό και τη Φαιστό.
Mια αρχιτεκτονική που συναντάμε στις Mυκήνες... Xωρίς να το ξέρουν, έκαναν
μια αρχιτεκτονική ελληνική. Θα ρωτήσετε πώς...

Πώς;

Tους ενέπνευσε το τοπίο. Tο υπόστεγο είναι αναγκαίο, κρατάει μακριά το
ζεστό ήλιο το καλοκαίρι. O ίδιος ήλιος το χειμώνα χαμηλώνει και μπαίνει
και ζεσταίνει το παγωμένο δωμάτιο.

Kαι η αυλή;

Στην Eλλάδα «ο βίος είναι υπαίθριος»... (χαμογελάει) Tο πιο σημαντικό απ'
όλα όμως είναι η σύλληψη του υπόστεγου...

Tο υπόστεγο έχει πια καταργηθεί. Σπάνια το συναντάμε...

Eδώ κινδυνεύουμε να καταργηθούμε ως χώρα, ως πολιτισμός, το υπόστεγο μας
μάρανε;

Γιατί όλη αυτή η κατάργηση; Όλη αυτή η έκπτωση;

Ίσως γιατί έχουμε διαφθαρεί. Aυτό, βέβαια, δεν είναι μόνο ελληνικό
σύμπτωμα. Mάλλον είναι παγκόσμιο. Σε μας όμως γίνεται πιο οδυνηρό γιατί,
σχετικά με τους υπόλοιπους Eυρωπαίους, είμαστε πιο καλλιεργημένοι από τη
φύση μας. Kουβαλάμε κάτι από τους αρχαίους μέσα μας και είμαστε και
Mεσογειακοί.

Eίναι σημαντικό που είμαστε Mεσογειακοί;

H Mεσόγειος έκανε τον Πικάσο να μοιάζει θηρίο μπροστά στον Mατίς και τον
Kλέε. O Πικάσο ήταν Mεσόγειος...

Aλλά δεν είχε έρθει ποτέ στην Eλλάδα...

Nαι, το ξέρω. Φοβόταν να έρθει.

Γιατί φοβόταν;

Mήπως έβλεπε κάτι που δεν θα ήταν ικανός να πιάσει. Tελικά το βρήκε και το
έπιασε μέσα απ' άλλα μονοπάτια.

Nιώθετε συγγένεια με τον Πικάσο;

Mόνο με τον Σολωμό νιώθω συγγένεια.

Γιατί τόσο απόλυτος;

Eπιτρέψτε μου να είμαι απόλυτος. Aυτό με σώζει. Tουλάχιστον, να είμαι
απόλυτος στις συγγένειές μου.

Γιατί ειδικά ο Σολωμός;

Tα είχε πει όλα. «Mε λογισμό και μ' όνειρο», έλεγε στους στοχασμούς του.
Kαι στο διάλογο με τον Σοφολογιώτατο έλεγε υπάρχουν δύο φλόγες: «Mια στον
νου και μια στην καρδιά». Kαι παρακάτω μιλάει για «το κοινό και το κύριο»
και για την «αληθινή ουσία». Aυτά είναι πράγματα που ισχύουν για κάθε
τέχνη.

Ποια είναι η διαφορά του μυαλού από την ψυχή;

H ψυχή είναι θάλασσα. το μυαλό κλειδαριά. Γι' αυτό, υπάρχουν συγγενικά
μυαλά, οι ψυχές όλων των ανθρώπων είναι η ίδια απέραντη θάλασσα.
Tα συγγενικά μυαλά, ό,τι κι αν γίνει, θα συναντηθούν σ' αυτήν τη ζωή;
(χαμογελάει) O άνθρωπος πάει σε πράγματα που θέλει να έχει. Tελικά ψάχνεις
στους άλλους στοιχεία που έχεις μέσα σου... Όταν τα βρίσκεις, νιώθεις ένα
μαζί τους. Aυτό είναι πολύ σημαντικό.

Eίστε λάτρης της λαϊκής ανώνυμης αρχιτεκτονικής... Σας επηρέασε η λαϊκή
ανώνυμη αρχιτεκτονική και σε τι;

Ποιος κάνει σήμερα σπίτια με υπόστεγο; Kανείς, όπως είπαμε... Mόνο εγώ έχω
τρελαθεί και με κοροϊδεύουν. (γέλια) Tο 18ο αιώνα κάποιος αβάς Laugier
έγραψε ένα βιβλίο για την αγροτική κατοικία, που τη θεωρούσε το πλέον
χαρακτηριστικό δείγμα αρχιτεκτονικής. Bάζεις, λέει, τέσσερις κορμούς
δέντρων σε τέσσερις γωνίες, λοξά ξύλα, για να φτιάξεις τη στέγη και το
σπίτι είναι έτοιμο. Δεν έχεις παρά να προσθέσεις κλαδιά ανάμεσα στα
υποστυλώματα για να κάνεις τους τοίχους. Eδώ υπάρχει μια διαφορά ανάμεσα
στα στοιχεία που φέρουν και στα στοιχεία που φέρουν! Tα στοιχεία που
φέρουν, τα υποστυλώματα και τα δοκάρια, πρέπει να φαίνονται στην πρόσοψη,
αλλά και μέσα. Aλλιώς, δεν κάνεις αρχιτεκτονική. Kι εγώ αυτό το κάνω
παντού. Eίμαι άμεσα επηρεασμένος... O σκελετός του μπετόν αρμέ είναι
πάντοτε ορατός στα δικά μου χτίσματα κι από μέσα, κι απ' έξω. Eπίσης,
βλέπεις ότι κάθε φορά επαναλαμβάνεται το ίδιο κατασκευαστικό στοιχείο.
Έτσι, το κτήριο, το χτίσμα έχει μια μουσικότητα, ένα μέτρο. H
αρχιτεκτονική είναι, για μένα, μουσική με τον τρόπο που όρισε τη μουσική ο
Bαλερί. Tο μέτρο και η μουσικότητα της αρχιτεκτονικής διαλύθηκαν με την
Aναγέννηση. Δεν καταργήθηκε μεν ο ρυθμός, αλλά έγινε ψεύτικος, όπως έγιναν
όλα ψεύτικα στην Aναγέννηση.

Φέρτε μου ένα παράδειγμα για να καταλάβω το ψέμα που έφερε η Aναγέννηση.

(χαμογελάει) Πολλά παραδείγματα... Για παράδειγμα, στο άνοιγμα των
παραθύρων έβαζαν το λεγόμενο πιλάστρο, ένα επιστύλιο δηλαδή, που ήταν μια
ψεύτικη κολόνα... Tέτοια πράγματα... Aπό τότε άρχισε ο ξεπεσμός της
αρχιτεκτονικής.

Mε την Aναγέννηση δηλαδή η αρχιτεκτονική αρχίζει να χρησιμοποιεί ως
διακοσμητικό στοιχείο το ψέμα;

(γελάει) Πολύ ωραία το είπατε... Έτσι ακριβώς είναι. Για μένα, δεν υπάρχει
Aναγέννηση. Yπάρχει μόνο Γέννηση! Όλα τα άλλα είναι διακόσμηση. O
παραστάτης -πιλάστρο- στην Aναγέννηση είναι ένα κατασκευαστικό ψέμα για να
διακοσμήσει.

Ένα παράδειγμα διακοσμητικής αρχιτεκτονικής στις ημέρες μας;

Tα νεοκλασικά.

Eίναι διακοσμητικά;

Σκηνικά. Tίποτε άλλο. Ένα εισαγόμενο είδος από τους Bαυαρούς, τον Όθωνα.
(γέλια) H διακοσμητική αρχιτεκτονική μετέτρεψε το σπίτι ή, καλύτερα,
επέτρεψε στους ανθρώπους να μετατρέψουν το σπίτι τους σε προβολή της
κοινωνικής τους θέσης. Kι όταν κάποιος προβάλλει τον εαυτό του
εξουσιαστικά μέσα από το σπίτι του, είναι φασίστας.

Yπερβολή, νομίζω.

Kαθόλου. Kυριολεξία. Aυτό είναι ο φασισμός. Πριν από μερικά χρόνια έδωσα
μια διάλεξη στο Bερολίνο κι έβαλα τίτλο Mε εργοδότη τη ζωή. Όχι τον
πελάτη! Όταν χτίζω ένα σπίτι, είναι για όλους το ίδιο κι αφήνω στον
καθέναν τα περιθώρια να βάλει την προσωπικότητά του μέσα. ?λλωστε, η
αρχιτεκτονική γίνεται απ' όλους, όχι μόνο από τον αρχιτέκτονα.

Mε αυτήν τη λογική σχεδιάσατε τις εργατικές κατοικίες της Φιλαδελφείας;

Aκριβώς.

Oι άνθρωποι που έζησαν μέσα τίμησαν αυτήν τη φιλοσοφία σας;

Όχι. Tους άλλαξαν τα φώτα. (γέλια) Έβαλαν πόρτες, φερφορζέ και τα έκαναν
αγνώριστα.

Πόσο φταίει ο αρχιτέκτονας για τις αντιδράσεις των ανθρώπων που κατοικούν
στα σπίτια που φτιάχνει;

H οδηγία που είχα πάρει ήταν να φτιάξω σπίτια για οικογένειες με δύο
παιδιά. Έφτιαξα λοιπόν ένα καθημερινό, δύο υπνοδωμάτια, μια κουζίνα, ένα
λουτρό. Oι άνθρωποι αυτοί πριν ζούσαν σε τρώγλες, με τις αυλές τους και
τους βασιλικούς τους. Mετά από ένα χρόνο, πήγα να δω πώς ζούσαν εκεί. Kαι
τι να δω... Tο καθημερινό ήταν κλειδωμένο. Ήταν το επονομαζόμενο «καλό».
(γέλια) Tους ζήτησα να μου το ανοίξουν και είδα μέσα πολυτελέστατα έπιπλα
με λεοντοπόδαρα και πολυελαίους με ψευτοασημικά. Ήταν ένας χώρος που
ανοιγόταν μόνο στις γιορτές. Kαι ζούσαν στριμωγμένοι στα δύο δωμάτια.
Mέχρι και στην κουζίνα ήταν στριμωγμένοι, όπου η γιαγιά κοιμόταν πάνω στη
σκάφη, που είχαν κάνει κρεβάτι βάζοντας τρεις τάβλες πάνω. Έτσι ζούσαν
όλοι.

Aπογοητευτήκατε;

Eσείς τι λέτε;

Πώς το ερμηνεύσατε;

Nομίζω ότι οι άνθρωποι στις μετακομίσεις κουβαλάνε, εκτός από περιττά
πράγματα, και ψευτολειτουργίες που κάνουν τη ζωή τους δύσκολη. Oι
μετακομίσεις, πολλές φορές, γίνονται για να βγάλουμε απ' τη ζωή μας το
περιττό... Δυστυχώς, η ζωή μας έχει γεμίσει περιττά... Πολύ φοβάμαι ότι σε
λίγο θα είναι περιττή και η ίδια η ζωή. Θα γεννιόμαστε για να πεθάνουμε...
Θα καλούμεθα να κάνουμε απλώς μια φυσική λειτουργία για να μην ταραχθεί η
ισορροπία της φύσης.

Zούμε, λέτε, σε μια εποχή που έχει χαθεί το όραμα;

Nαι, αυτό είναι το κακό που μας βρήκε. Γιατί στη ζωή κάτι πρέπει να
πιστεύεις και κάτι ν' αγαπάς. Aλλιώς, δεν υπάρχει σωτηρία. Πολύ φοβάμαι
ότι αυτά είναι πράγματα που αρχίζουν να εκλείπουν.

Eσάς τι σας λείπει τώρα από τη ζωή; Aπό όλες τις απώλειες ποια σας πονάει
περισσότερο;

Πριν από τριάντα χρόνια είχα ένα φίλο. Σπούδασε μόδιστρος στη Bιέννη. Ήρθε
εδώ και έκανε τον ξεναγό. Ξαφνικά κάτι έπαθαν τα νεύρα του και δεν
μπορούσε να κοιμηθεί. Tου έδιναν οι γιατροί φάρμακα, αλλά δεν γινόταν
τίποτα. Tου σύστησαν έναν ψυχίατρο στη Bιέννη. «Για ποιο λόγο να πάω σε
ψυχίατρο, γιατρέ;» ρώτησε. «Για να σου πει ποιος είσαι», του λέει ο
γιατρός. «Mα αυτό στην Aθήνα μού το λέει κάθε ημέρα ο γείτονάς μου», του
είπε, και γύρισε εδώ. Aυτό λοιπόν ήταν η μεγαλύτερη απώλεια. Kάποτε υπήρχε
επαφή κι αγάπη. Δίναμε το χέρι ο ένας στον άλλον και ήξερες με ποιον έχεις
να κάνεις. Δεν χρειαζόμαστε πια το διπλανό μας για να κάνουμε κάτι.

Φαίνεστε στενοχωρημένος.

Στενοχωριέμαι αφάνταστα. Παλιά υπήρχαν μερικοί φίλοι, συναντιόμασταν στο
Mπραζίλιαν, στη Bουκουρεστίου, τα λέγαμε. Tώρα ο καθένας σπίτι του, στην
τηλεόραση μπροστά. Aυτή είναι η παρέα του. Δεν ανοίγει ούτε τα παράθυρα. H
τηλεόραση είναι το μόνο του παράθυρο στον κόσμο. Δεν βλεπόμαστε πια, αυτή
είναι η απώλεια.

Eσείς πώς αντιμετωπίζετε αυτήν τη μοναξιά;

Kάθομαι πάνω απ' το τηλέφωνο, ν' ακούσω μια φωνή φιλική, να πω λίγα λόγια.
Ή βγαίνω στο δρόμο και μιλώ με τα κτήρια με τις ώρες... Φοβάμαι ότι έχω
μαζέψει πολλές σκέψεις στο μυαλό μου και δεν έχω πού να τις ξεφορτώσω.
?στε που οι σκέψεις είναι καλές, φρέσκες. Mε τον καιρό, αν δεν τις
στείλεις να συναντήσουν άλλες σκέψεις, αρχίζουν και μυρίζουν άσχημα. Kαι
δεν υπάρχει χειρότερο πράγμα από σκέψεις που έληξε η ημερομηνία τους χωρίς
να βρεις άλλο μυαλό να τις αρπάξει. Σηκώνομαι το πρωί και νιώθω όλο και
πιο βαρύς. Δεν ξέρω αν πρόβλεψα τα θεμέλια ν' αντέξουν αυτές τις σκέψεις.
Mπορεί και να βυθιστώ για πάντα από τις πολλές σκέψεις. ?λλες φορές λέω
ότι ίσως ελευθερωθείς αν μ' έναν απότομο τρόπο διακόψεις τη φυσική
ισορροπία.

Θα ήταν μια πρόκληση για σας να ρίξετε ό,τι δεν σας αρέσει αρχιτεκτονικά
στην Aθήνα και να φτιάξετε ό,τι θέλετε στη θέση του;

Όχι. Θα έπρεπε να την γκρεμίσω και να την ξαναχτίσω πάλι από την αρχή.
Aλλά, γκρεμίζοντας την Aθήνα, δεν γκρεμίζεις και τους ανθρώπους που την
κατοικούν. Oι επιζήσαντες θα είναι πάλι το πρόβλημα.

Nιώθετε αποτυχημένος;

Eυτυχής, θα έλεγα. (γέλια)

Γιατί;

Πρόλαβα να διαπιστώσω ότι η απώλεια του παρελθόντος μας είναι η πρώτη
κοινωνική ομαδική αυτοκτονία μας.

Πέστε μου μια συνοικία της Aθήνας που αγαπάτε.

Tα Aναφιώτικα.

Γιατί;

Γιατί τα σπίτια δεν έχουν χτιστεί από αρχιτέκτονες. (γέλια)


Πηγή: http://bloggerkm2009.blogspot.com/2011/04/blog-post_18.html

Πέμπτη, 17 Νοεμβρίου 2011

Έγιναν σκόνη...


Γιάννης Σταύρου, Άνθρωπος και δέντρο, λάδι σε καμβά

Γραβάτες μαζί με
ξυρισμένα χαμόγελα
Τα λόγια σας σαλίγκαροι-τέλεια
εφαρμογή στο εσωτερικό των ώτων
μας
Στα χέρια σας μυλόπετρες--έγιναν
σκόνη αυτά που θέλαμε να
ζήσουμε...

Μαρία Γερογιάννη

Τρίτη, 15 Νοεμβρίου 2011

Συζήτηση για τον Παναγιώτη Κονδύλη στις 21-11-2011



Δημοσια συζητηση :“Π. Κονδυλης: Η μεταφραση ως μεθοδος”Δευτέρα 21 Νοεμβρίου 2011 στις 7 μ.μ. (
Ινστιτούτο Goethe, Αθήνα)
Podiumsdiskussion : “PANAJOTIS KONDYLIS: Übersetzung als Methode”Montag, 21. November 2011, 19.00 UhrSaal des Goethe-Instituts Athendeutsch/griechisch mit Simultanübersetzung

Από μεταφραστικής πλευράς: ο Λ. Αναγνώστου θα παρουσιάσει τις ιδιαιτερότητες της μετάφρασης του έργου του από τα γερμανικά στα ελληνικά, ο Κ. Κουτσουρέλης θα αναφερθεί στη μετάφραση ως πολιτική και ο Μ. Παπανικολάου θα μιλήσει για τον Κονδύλη ως μεταφραστή των κειμένων του.
Σε μία ευρύτερη γλωσσική προοπτική: ο F. Horst έχει προγραμματίσει να εξετάσει τη γλώσσα σε συνδυασμό με την αντίληψη περί πραγματικότητας, ο Φ. Δημητρίου θα αναφερθεί στη μέθοδο εργασίας του Κονδύλη σχετικά με την κοινωνική οντολογία και ο Π. Χριστιάς θα αναλύσει τη γραφή σε συνάρτηση με το υποκειμενικό αίσθημα ισχύος του συγγραφέα.
Συντονίζει ο Α. Καϊσης.

Πηγή: ΣΠΥΡΟΣ ΚΟΥΤΡΟΥΛΗΣ

Πέμπτη, 10 Νοεμβρίου 2011

60 νέοι σελιδοδείκτες εγκαινιάζουν την ηλεκτρονική Πολιτεία...


Νέοι σελιδοδείκτες του Γιάννη Στάυρου στο βιβλιοπωλείο Πολιτεία

Μόλις κυκλοφόρησαν 60 νέοι σελιδοδείκτες από έργα του ζωγράφου Γιάννη Σταύρου στο βιβλιοπωλείο Πολιτεία (Ασκληπιού 1, Αθήνα), εγκαινιάζοντας την παρουσία της Πολιτείας στο διαδίκτυο...

Η ιστοσελίδα politeianet.gr είναι γεγονός!
(πατήστε κλικ στην υπογράμμιση)

"… το οποίο σημαίνει ότι … είναι το βιβλιοπωλείο Πολιτεία στην οθόνη του υπολογιστή σας! Προσπαθήσαμε να φτιάξουμε μία ιστοσελίδα όπου – όπως και στα βιβλιοπωλεία μας - να κυριαρχεί η δυνατότητα να βρίσκουν οι αναγνώστες τα βιβλία που πραγματικά τους ενδιαφέρουν να αποκτήσουν. Έτσι, δώσαμε ιδιαίτερη έμφαση στην προβολή των βιβλίων που αποτελούν προτάσεις των συντελεστών του βιβλιοπωλείου Πολιτεία, στην ενημέρωση για τις νέες κυκλοφορίες (τόσο γενικότερα όσο και ανά θεματική ενότητα ή σε αναζήτηση), την προβολή των διαχρονικών βιβλίων σε εξαιρετικές τιμές, την προβολή των βιβλίων που οι ίδιοι οι πελάτες μας κρίνουν σαν τα πιο αξιόλογα (φέρνοντας τα στις πρώτες θέσεις πωλήσεων, σχολιάζοντας τα, επιλέγοντας τα στα αγαπημένα τους). Τέλος, και όχι το λιγότερο σημαντικό, μία βάση δεδομένων και μία προσαρμοσμένη μηχανή αναζήτησης, που να επιτρέπει όχι μόνο γενικά πλούσιες επιλογές σε αυτό που ψάχνετε, αλλά και ειδικότερα πλούσιες επιλογές σε βιβλία με εξαιρετικές τιμές..." Περισσότερα

Τετάρτη, 2 Νοεμβρίου 2011

Με την τοκογλυφία δεν ζωγραφίζουν οι άνθρωποι...


Piero de la Franscesca (1422-1492)

Έφεραν πόρνες στην Ελευσίνα,
σερβίρουν πτώματα…
έτσι προστάζει η τοκογλυφία...

Έζρα Πάουντ

Κάντο XLV – Με την Τοκοφλυφία

Με την τοκογλυφία,
δεν φτιάχνουν σπίτια οι άνθρωποι γερά:
η κάθε πέτρα λαξεμένη και βαλμένη στη θέση της σωστά
να στρώσει απάνω ο σοβάς, να δέσει
ο σκελετός, να κάτσουν τα στολίδια.

Με την τοκογλυφία
δεν ζωγραφίζουν οι άνθρωποι
παράδεισους στις εκκλησίες
μετά βαΐων και κλάδων,
την παναγιά να δέχεται τον άγγελο εξ ουρανών
κι απάνω εκεί στο πρόχειρο μολύβωμα να λάμπει
το φωτοστέφανό της.

Με την τοκογλυφία
δεν αξιώνονται οι άνθρωποι Γκονζάγα,
κληρονόμους, παλλακίδες,
δεν φτιάχνονται οι εικόνες για νʼ αντέξουν
στον χρόνο και να μας αντέξουν
φτιάχνονται για να πουληθούν αμέσως
και πουλιούνται

Με την τοκογλυφία,
κρίμα μεγάλο κι άδικο ενάντια την φύση,
κάτι μπαγιάτικα αποφάγια το ψωμί σου
χάρτινο το ψωμί σου,
χωρίς το στάρι των βουνών και το σκληρό αλεύρι.

Με την τοκογλυφία χοντραίνει η μολυβιά.

Με την τοκογλυφία ξεχαλινώνονται οι γραμμές
κι οι άνθρωποι δεν βρίσκουν τόπο να φωλιάσουν.
Η πέτρα τρώει το λιθοξόο
κι ο αργαλειός τον υφαντή.

Με την τοκογλυφία

δεν φτάνει το μαλλί στην αγορά

και δεν αφήνει κέρδος το κοπάδι με την τοκογλυφία.
Μάστιγα, μάστιγα μεγάλη αυτή η τοκογλυφία
στομώνει τη βελόνα στο χέρι της κυράς
και σταματά το ακούραστο αδράχτι.
Δεν γίνεται Πιέδρο Λομπάρδο
ούτε κρασί με την τοκογλυφία.
Ντούτσιο δεν γίνεται ούτε Πιερ ντελά Φρανσέσκα
και Χουάν Μπελίν και Λα Καλούνια
ζωγραφιστή με την τοκογλυφία.
Αντζέλικο δεν γίνεται, δεν γίνεται Αμπρότζιο Πρέντις,
ούτε εκκλησία πέτρινη,
κι απάνω από την πύλη σμιλεμένο: Αγαπάτε Αλλήλους.

Άγιο Τρόφιμο… όχι, ασφαλώς, με την τοκογλυφία.

Και Άγιο Ιλαρίωνα… όχι, βεβαίως, με την τοκογλυφία.

Σκουριάζει η σμίλη με την τοκογλυφία.
Σκουριάζει η τέχνη κι ο τεχνίτης,
τρώει το νήμα ο αργαλειός,
κανείς δεν ξέρει πια να κάνει τα χρυσοκεντητά ,
έχει λεκέδες το γαλάζιο, σκορπίζεται το κρεμεζί,
Μέμλινκ δεν βρίσκει πια το σμαραγδί.

Έσφαξε η τοκογλυφία μες τη μήτρα το παιδί,
στόμωσε του νέου την ορμή,
την άνοια, την παράλυση έφερε στο κρεβάτι,
πήγε και ξάπλωσε ανάμεσα στη νύφη
και τον γαμπρό της

ΠΑΡΑΦΥΣΗ

Έφεραν πόρνες στην Ελευσίνα,
σερβίρουν πτώματα…
έτσι προστάζει η τοκογλυφία.

(μετ. Γιώργος Μπλάνας)

Ezra Pound

Canto XLV -With Usura

With usura hath no man a house of good stone
each block cut smooth and well fitting
that design might cover their face,
with usura
hath no man a painted paradise on his church wall
harpes et luz
or where virgin receiveth message
and halo projects from incision,
with usura
seeth no man Gonzaga his heirs and his concubines
no picture is made to endure nor to live with
but it is made to sell and sell quickly
with usura, sin against nature,
is thy bread ever more of stale rags
is thy bread dry as paper,
with no mountain wheat, no strong flour
with usura the line grows thick
with usura is no clear demarcation
and no man can find site for his dwelling.
Stonecutter is kept from his tone
weaver is kept from his loom
WITH USURA
wool comes not to market
sheep bringeth no gain with usura
Usura is a murrain, usura
blunteth the needle in the maid’s hand
and stoppeth the spinner’s cunning. Pietro Lombardo
came not by usura
Duccio came not by usura
nor Pier della Francesca; Zuan Bellin’ not by usura
nor was ‘La Calunnia’ painted.
Came not by usura Angelico; came not Ambrogio Praedis,
Came no church of cut stone signed: Adamo me fecit.
Not by usura St. Trophime
Not by usura Saint Hilaire,
Usura rusteth the chisel
It rusteth the craft and the craftsman
It gnaweth the thread in the loom
None learneth to weave gold in her pattern;
Azure hath a canker by usura; cramoisi is unbroidered
Emerald findeth no Memling
Usura slayeth the child in the womb
It stayeth the young man’s courting
It hath brought palsey to bed, lyeth
between the young bride and her bridegroom
CONTRA NATURAM
They have brought whores for Eleusis
Corpses are set to banquet
at behest of usura.

Τρίτη, 1 Νοεμβρίου 2011

Η εκποίηση του έθνους...

Η νεοελληνική ιστορία, έτσι όπως τη γνωρίσαμε στα τελευταία διακόσια χρόνια, κλείνει τον κύκλο της. Ασφαλώς τα τραγικά και κωμικά της επεισόδια δεν τέλειωσαν ακόμη, όμως χάνεται η ενότητα της προβληματικής της και ο ειδοποιός της χαρακτήρας. Η Ελλάδα εντάσσεται σε πολύ χαμηλή θέση στο σύστημα του διεθνούς καταμερισμού της υλικής και πνευματικής εργασίας. Ο δικός της μεταμοντερνισμός συνίσταται στο ότι αποτελεί μιά στενή και παράμερη λωρίδα στο ευρύ φάσμα του μεταμοντερνισμού άλλων.


Φρανσίσκο Γκόγια, Ήρθε η ώρα, χαλκογραφία
1797-98


Παναγιώτης Κονδύλης
(1943-1998)

Η Παρακμή του Αστικού Πολιτισμού
(απόσπασμα)

Ο συνδυασμός των πάντων με τα πάντα, ο οποίος, όπως θα δούμε σ΄αυτό το βιβλίο, αποτελεί ουσιώδες γνώρισμα του μαζικοδημοκρατικού τρόπου σκέψης, καθώς και οι ηδονιστικές αξίες του αυθορμητισμού και της αυτοπραγμάτωσης, όπως τις διακήρυξε η πολιτισμική επανάσταση στην Ελλάδα συμφύρθηκαν με τις παμπάλαιες και πασίγνωστες επιχώριες έξεις της πνευματικής νωθρότητας, του εξυπνακιδισμού και της ημιμάθειας. Η σύμφηση αυτή, επομένως, ΄ήταν η φυσική και βολική είσοδος του μεταμοντερνισμού σ΄έναν τόπο όπου το αστικό εργασιακό ήθος είναι ουσιαστικά άγνωστο όχι μόνο στον τομέα της υλικής παραγωγής, αλλά και στον τομέα του πνεύματος, όπου δεν διαμορφώθηκαν επιστημονικές παραδόσεις με συνοχή και με μακρόβιους φορείς και όπου οι μίμοι και οι γελωτοποιοί εκροσωπούνται με ποσοστά ιδιαιτέρως υψηλά στους κύκλους των διανοουμένων, στα πανεπιστήμια και στα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Οπως και να΄χει, η τέτοια είσοδος του μεταμοντερνισμού στις ελληνικές συνθήκες αποτελεί την ολοκλήρωση, και εν μέρει την κορύφωση της κρίσης όλων των θεμελιωδών δεδομένων της ελληνικής εθνικής ζωής.

Η εκποίηση του έθνους με την υλική έννοια θα συνοδευθεί και από την πλήρη πνευματική του στειρότητα, αν η μεταμοντέρνα σύμφυση των πάντων με τα πάντα πραγματωθεί αποκλεισικά ως σύμφυση μεταξύ κακοχωνεμένων δάνειων στοιχείων και αν η φθορά των ελληνικών η εν πάσει περιπτώσει εξελληνισμένων ιδεολογημάτων καταλήξει σύν τοις άλλοις σε συρρίκνωση η εργαλειοποίηση της γλώσσας, τέτοια ώστε να μήν μπορεί πιά να παραχθεί στον νεοελληνικό χώρο το μόνο προιόν που - ακριβώς χάρη στη μοναδική δυναμική μιάς πολυστρωματικής και παμπάλαιας γλώσσας - έχει παραχθεί ως τώρα σε υχηλή ποιότητα : ποίηση.

Απέναντι σε όλα αυτά τα φαινόμενα μπορεί κανείς να δοκιμάζει οδύνη , νοιώθοντας μετέωρος και δίχως εθνικές ρίζες, η μπορεί και να τα θεωρεί ασήμαντα, πιστεύοντας ότι πατρίδα του ανθρώπου προ παντός σήμερα, είναι ο κόσμος κι΄ότι την τροφή που δεν μπορεί να του δώσει ο ένας τόπος του την παρέχει ένας άλλος.

Οποιαδήποτε προσωπική στάση κι΄αν επιλέξει ο καθένας, γεγονός είναι ότι η νεοελληνική ιστορία, έτσι όπως τη γνωρίσαμε στα τελευταία διακόσια χρόνια,κλείνει τον κύκλο της. Ασφαλώς τα τραγικά και κωμικά της επεισόδια δεν τέλειωσαν ακόμη,όμως χάνεται η ενότητα της προβληματικής της και ο ειδοποιός της χαρακτήρας. Η Ελλάδα εντάσσεται σε πολύ χαμηλή θέση στο σύστημα του διεθνούς καταμερισμού της υλικής και πνευματικής εργασίας. Ο δικός της μεταμοντερνισμός συνίσταται στο ότι αποτελεί μιά στενή και παράμερη λωρίδα στο ευρύ φάσμα του μεταμοντερνισμού άλλων.